Кўчмас мулк бозорида рекорд даражадаги битимлар ва янги квадрат метрлар - йил якунлари

Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Ўзбекистон Марказий банки 2025 йилнинг IV чораги учун кўчмас мулк бозори таҳлили натижаларини эълон қилди. Сектор сезиларли фаолликни кўрсатди: уй-жой олди-сотди битимлари сони ўтган йилга нисбатан чорак бараварга ошди, бирламчи ва иккиламчи бозорларда доллар ҳисобида нархлар 5-8 фоизга кўтарилди.

Уч ой давомида қарийб 90 мингта, йил давомида эса 319 мингдан ортиқ битимлар рўйхатга олинган. Ипотека кредитлари ҳажми 21,2 триллион сўмга етди, битимлар улуши қарийб 22 фоизни ташкил этди. Хоразм, Сурхондарё ва Фарғона вилоятларида қарийб 16 миллион квадрат метр уй-жой фойдаланишга топширилди.

Бирламчи бозорда нархлар долларда ошди, бироқ миллий валютанинг мустаҳкамланиши туфайли сўмда бироз пасайди. Иккиламчи бозорда ўсиш сезиларлироқ бўлди. Қайд этилишича, Тошкентда ер участкаларининг ўртача нархи 9 фоизга пасайган, бу пойтахт чеккаларида таклифнинг ошиши билан боғлиқ.

Таҳлил учун ҳудуд, уй тури, қаватлар сони ва таъмирлаш ҳолатини ҳисобга олувчи гедоник модель қўлланилди. Масалан, пойтахтнинг Миробод туманидаги хонадонлар Олмазор туманига нисбатан чорак баравар қиммат, Бектемирда эса арзонроқ.

Объектларнинг ўзига хос хусусиятлари уй-жой нархига сезиларли таъсир кўрсатади. Ғиштли уйлардаги хонадонлар панелли уйларга қараганда бир неча фоизга қимматроқ баҳоланади, монолит уйлар ҳам панелли уйларга нисбатан нархининг ошганлигини кўрсатади. 2024 йилда янги таъмирланган хонадонлар ўртача таъмирланган хонадонларга нисбатан 7-8 фоизга қимматроқ сотилган.

Уй-жой нархида майдон ва қаватлар параметрлари ҳам бевосита акс этади. Майдон бирлиги ошганда нарх тахминан 0,1% га пасаяди, ҳар бир қўшимча қават эса қийматни 0,2 дан 0,9% гача камайтиради. Шу билан бирга, биринчи ва охирги қаватлардаги хонадонлар анъанавий равишда ўрта қаватларга қараганда арзонроқ.

Буларнинг барчаси бозор бир вақтнинг ўзида икки омил — ҳудудий ва сифат омиллари таъсирида шаклланишини исботлайди. Алоҳида ҳудудларда нархларнинг ошиши ва сегментлардаги ўзгаришлар харидорларнинг талаби ва афзалликлари қандай ўзгараётганини кўрсатади.

Эслатиб ўтамизки, 1 апрелдан Ўзбекистон кўчмас мулк бозори янги ўйин қоидаларига ўтди. Президент фармонига кўра, энди уй-жой олди-сотдиси фақат нақд пулсиз шаклда амалга оширилади.