Загрузка
Загрузка
Zamonaviy kutubxona  missiyasi va vazifalari
Жамият

Zamonaviy kutubxona missiyasi va vazifalari

488
Загрузка

Ўзбекистон, Тошкент – Batafsil.uz. Kutubxona eng qadimgi madaniy institutlardan biridir. Insoniyat tarixining uzoq davrida uning ijtimoiy funktsiyalari sezilarli o'zgarishlarni boshdan kechirdi. Birinchi kutubxonalarning maqsadi hujjatlarni saqlash bo'lgan. Kutubxona paydo bo'lganidan to hozirgi kungacha kutubxona jamoat missiyasi evolyutsiyasining birinchi bosqichidan o'tgan. Xususan, dastavval, kutubxonalar boshqaruv elitaga xizmat ko‘rsatgan bo‘lsa, qeyinchalik jamiyatning ma'naviy ehtiyojlarini qondirish vazifasi bajarib kelingan. Vaqt o‘tishi bilan, Kutubxona axborot va madaniy komponentlarni o'z ichiga olgan va jamiyat ichidagi aloqalar va munosabatlarning barqarorligini ta'minlaydigan ijtimoiy institutga aylandi.

 O‘zbekistonda  jamiyat hayotida ezgu qadriyat va an'analarni chuqur qaror toptirishga, xususan, xalqimiz, ayniqsa, yosh avlodning ma'naviy-intellektual salohiyati, ongu tafakkuri va dunyoqarashini yuksaltirishda, ona Vatani va xalqiga muhabbat va sadoqat tuyg‘usi bilan yashaydigan barkamol shaxsni tarbiyalashda beqiyos ahamiyatga ega bo‘lgan kitobxonlik madaniyatini oshirishga alohida e'tibor qaratilmoqda. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining  2017 yil 13 sentyabrdagi PQ-3271-sonli qarorida  qayd etilganidek, “....Xalqimiz, avvalo, yoshlarning ma'naviy-ma'rifiy, badiiy-estetik talablariga javob beradigan kitoblarni yuksak sifat bilan chop etish, joylarga, ta'lim muassasalariga vaqtida va maqbul narxlarda yetkazish, milliy va jahon adabiyotining eng sara namunalarini tarjima qilish, farzandlarimizda bolalikdan boshlab kitob, jumladan, elektron kitob o‘qish ko‘nikmasini shakllantirish, jamiyatimizda mutolaa madaniyatini yuksaltirish bilan bog‘liq muhim masalalarni hal etish dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda”.  Shunday ekan,  globallashuv va raqamlashtirish sharoitida  kutubxonalarning  asosiy  vazifasi  va missiyasini ta'kidlab o‘tish joizdir,  zero,  sivilizatsiyaning bebaho  ne'matlarini o‘zida  mujassam etgan  kitobning  inson  tarbiyasi va  kamolotida tutgan  o‘rnini   ham aslo unutmasligimiz joizdir. 

Xullas,  ilmiy ta'rifga ko‘ra, kutubxona- insonlar hamjamiyatining axborot-hordiq – ma'rifiy markazi  hisoblanadi.

Kutubxonaning  missiyasi  - har-bir foydalanuvchiga  istalgan axborot resursdan  foydalanish uchun  sifatli va samarali sharoit yaratishdan  iborat. Biroq,  shunisi  o‘ta  muhimki,  taqdim  etiladigan  ma'lumot  kishilarning  ilmiy va kasbiy faoliyatiga  ko‘maklashishi,  asrlar davomida qayd etilgan  donolik  sarchashmalari, boshqalar  tajribasi  va ezgu  g‘oyalariga yo‘l ochishi,  madaniy tarbiyaga ko‘maklashishi,  madaniyat,  ilm-fan va  eng  yangi texnologiyalardan foydalanishga imkon  yaratishi shart.

Kutubxona vazifalariga haqida so‘z yuritganda esa,  quyidagi  vazifalarni  ko‘rsatib o‘tish mumkin.

  • foydalanuvchilarning ta'lim va ilmiy, individual ehtiyojlarini qondiradigan zamonaviy axborot mahsulotlari, xizmatlar va servislarni yaratish va taklif qilish;

  • axborot madaniyatini oshirish, foydalanuvchilarning axborot kompetentsiyalarini rivojlantirish;

  • elektron hujjatlarni preventiv va tiklovchi xarakterdagi chora-tadbirlar majmui orqali mavjud kutubxona fondini  saqlash;

  • faoliyatning barcha yo'nalishlarini takomillashtirish bo'yicha ilmiy-tadqiqot, uslubiy ishlarni (tahliliy, tashkiliy, konsaltativ) olib borish;

  • boshqa kutubxonalar bilan ijodiy va konstruktiv munosabatlarni yaratish, kutubxonaning mintaqaviy uslubiy markaz sifatida etakchi mavqeini mustahkamlash;

  • kutubxonani rivojlantirishni ta'minlash, kutubxona mutaxassislarini zamonaviy talablar va professional standartlarga muvofiq o'qitishni rivojlantirish orqali ularning kasbiy saviyasini oshirish;

  • xodimlar va o'quvchilarning ishlashi uchun qulay sharoit yaratish;

  • ijtimoiy moslashuv va reabilitatsiya usuli, o'z-o'zini tarbiyalash va muloqot chegaralarini kengaytirish imkoniyati sifatida aholining ijtimoiy himoyalanmagan qatlamlariga ma'lumot olish uchun sharoit yaratish  va boshq.

Yuqorida  qayd etilgan  vazifalar Buxoro davlat universiteti Axborot-resurs markazida ham  amalga oshirib kelinmoqda. Jumladan,  ARM 500 ming adabiyot sig‘imiga ega, ARM ning umumiy kitob fondi  61342 nomda, 473055 nusxani tashkil qiladi. ARMda 125 ta o‘ringa ega 4 ta elektron hamda 506 o‘ringa ega 6 ta o‘quv zallari  mavjud.  ARMda yagona kitobxonlik guvohnomasi bo‘yicha a'zolar soni 23117 nafarni tashkil qiladi.  2023 yilning  o‘tgan davrida  axborot-kutubxona faoliyatiga oid 30 dan ortiq tadbirlar o‘tkazilgan.  Axborot-resurs markazi internet tarmog‘iga ulangan, 5 ta Wi-fi uskunasi o‘rnatilgan, ularning  tezligi 300 mb/sekundni tashkil qiladi. Axborot-resurs markazining masofadan turib foydalanish imkoni bo‘lgan  elib.buxdu.uz sayti mavjud bo‘lib, unda 622000 dan ziyod elektron resurslar joylashtirilgan. Hozirgi kunda ushbu saytdan foydalanish reytingida Respublika miqiyosidagi kutubxonalar o‘rtasida 2-o‘rinni egallab turibdi.    Kunlik davomat o‘rtacha 13 700 gacha, foydalanilgan resurslar soni 20 000tani  tashkil qilmoqda.

photo_2023-09-13_16-13-09.jpg

Ayni paytda Axborot-resurs markazida 11 turdagi bepul xizmat ko‘rsatish  yo‘lga qo‘yilgan.  Elektron kutubxona faoliyatini yaxshilash maqsadida zamonaviy infokiosk,  Unibook qurilmasini  o‘rnatish hamda RFID texnologiyalarini joriy etish ishlari boshlab yuborilgan.   Qolaversa, kitobxonlarni ro‘yxatga olish; ularga kitob berish va qaytarib olish;    foydalanuvchilarga  kitob  va elektron resurslar bilan tezkor  xizmat ko‘rsatish; ma'lum mavzu asosida adabiyotlar ro‘yxatini tuzish;  Internet tarmog‘idan, mavjud ma'lumotlar bazalaridan  foydalanish uchun sharoit yaratish; universitet professor-o‘qituvchilari tomonidan tayyorlangan o‘quv adabiyotlarga UDK klassifikatorini belgilash; Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida axborot-kutubxona resurslaridan o‘zaro foydalanishni ta'minlash; muhim sanalar va shoir, yozuvchi, olimlarning tavallud kunlariga bag‘ishlab ommaviy tadbirlar stsenariysini tuzish va o‘tkazish; o‘lkashunoslik kartotekalarini yuritish;. elib.buxdu.uz. saytiga elektron adabiyotlarni joylashtirish; adabiyotlarni elektron shaklga o‘tkazish. 

Yaqin  oylar  ichida  ARM  foydalanuvchilar  uchun    qo‘shimcha qulayliklar yaratish, xususan,  ARM ichida “O‘qish orqali xordiq chiqarish burchaklari”ni  tuzish, adabiyotlarni  foydalanishga  berishning  avtomatlashtirilgan tizimini  yo‘lga qo‘yish,  qolaversa, ARM xodimlarining  malakasini  oshirish tizimini  yangi bosqichga  ko‘tarish,  taniqli yozuvchi va shoirlar bilan  yoshlarning  uchrashuvlarini  tashkil qilish, yaratilajak  yangi adabiyotlar  taqdimotini   o‘tkazib borish,  “Eng faol kitobxon-talaba”, “Eng faol  kitobxon ustoz”  kabi  tadbirlarni yuqori  saviyada  o‘tkazish,  shu orqali kitobsevarlar sonini  oshirish  rejalashtirilgan. 

A.Kilichev

Buxoro davlat universiteti

Axborot-resurs markazi direktori

Ўзбекистон бўйлаб янгиликлар: Telegram-каналга уланинг

Загрузка
Мақоладан таъсирланиш
Ёқади
0
Таҳсинга лойиқ
0
Хурсандчилик
0
Ҳайрон бўлмоқ
0
Тушкунлик
0
Хомушлик
0
Ҳафсаласи пир бўлмоқ
0
Ёқмайди
0

0 изоҳлар

  • Изоҳлар мавжуд емас

Рухсат олинг Шарҳлар қолдириш мумкин бўлиши учун.


Бошқа янгиликлар

Юклаш...
18+