Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Тошкентда янги автобус бекатларини ўрнатиш бўйича ўтказилган аукционда енгил таомлар ишлаб чиқаришга ихтисослашган EWI Snacks компанияси ғолиб бўлди. Бу саволларни келтириб чиқарди, чунки инвесторнинг бекат конструкцияларини яратишда тажрибаси йўқ. Пойтахт ҳокимлиги бундай тартиб-таомилда иштирокчиларга қўйиладиган талаблар нима учун тегишли соҳада тажрибага эга бўлишни ўз ичига олмаслигини тушунтирди.
Ҳуқуқий масалалар бўйича халқаро эксперт Екатерина Кочергина журналистларнинг бекатларни ўрнатиш ҳуқуқини бундай конструкцияларни ишлаб чиқариш билан бевосита боғлиқ бўлмаган компания олгани ҳақидаги саволларига жавоб берар экан, танлов тартибининг ўзига хос хусусиятларини тушунтириб берди. Унинг сўзларига кўра, бу ҳолатда гап танлов ҳақида эмас, балки давлат мулкини ижарага олиш ҳуқуқини бериш бўйича электрон аукцион ҳақида бормоқда. Бундай савдолар ҳокимликка бўйсунмайдиган E-auksion оператори орқали ўтказилади.
“Аукционда иштирокчиларга олдиндан қўшимча талаблар қўйиш - масалан, ушбу соҳада иш тажрибаси, ишлаб чиқариш қувватлари ёки махсус ускуналарнинг мавжудлигини сўраш мумкин эмас. Таклиф этилган нарх асосий мезонга айланади. Айнан шу кўрсаткич бўйича учта савдо иштирокчиси орасида энг юқори суммани таклиф қилган EWI Snacks ғолиб бўлди", - деди Екатерина.
Кочергинанинг аниқлик киритишича, аукционга реклама жойлаштириш имкониятига эга 230 та бекат ва реклама конструкцияларига эга бўлмаган яна 230 та объект қўйилган. Улар маҳаллалар ичида ва пойтахтнинг чекка ҳудудларида ўрнатилиши режалаштирилган. Инвесторларга қўйиладиган барча талаблар, жумладан, ободонлаштириш, кўкаламзорлаштириш ва бекатларни сақлаш бўйича талаблар олдиндан эълон қилинган.
Шу билан бирга, экспертнинг сўзларига кўра, савдо иштирокчилари ҳар доим ҳам ариза топширишдан олдин шартларни диққат билан ўрганмайдилар. Мисол тариқасида у компаниялардан бири 50 та бекат ўрнатиш ҳуқуқини қўлга киритган, бироқ кейинчалик талаблар билан танишиб чиққач, шартнома тузишдан бош тортган ҳолатни келтирди. Бундай рад этиш учун санкциялар кўзда тутилганми, деган саволга Кочергина жавоб бермади.
Мутахассиснинг сўзларига кўра, бундай ҳолатлар ғолиб лойиҳани амалга оширишга киришганида ҳам юзага келиши мумкин. Хусусан, ҳозирда EWI Snacks томонидан мажбуриятларнинг бажарилиши бўйича саволлар пайдо бўлди. Компания аллақачон бекатларнинг бир қисмини ўрнатишга киришган, бироқ ҳокимлик уларни ҳали расман қабул қилмаган, чунки инвестор шартноманинг барча шартларини бажармаган.
Кочергинанинг тушунтиришича, мажбуриятлар бузилганда, аввало, камчиликларни бартараф этиш бўйича расмий мурожаатлар ва талаблар юборилади. Агар вазият ўзгармаса, Давлат мулкини ижарага бериш маркази шартномани бекор қилиш учун судга мурожаат қилиши мумкин. Шу билан бирга, ҳокимлик шартномани бир томонлама бекор қила олмайди, чунки ижарачининг ҳуқуқлари қонун ҳужжатлари билан ҳимояланган.
Эслатиб ўтамизки, аввалроқ Ўзбекистон Коррупцияга қарши курашиш агентлиги Тошкентдаги автобус бекатларини модернизация қилиш жараёнини текширган эди. Текширув натижаларига кўра, 2026 йилнинг май-июнь ойларида фойдаланишга топширилиши режалаштирилган 120 та бекат аниқланган қоидабузарликлар ва камчиликлар туфайли расман қабул қилинмагани маълум бўлди.
Изоҳлар мавжуд емас