Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Ўзбекистонда АИ-80 маркали бензин ишлаб чиқаришдан воз кечиш атроф-муҳитнинг юқори даражада ифлосланиши билан изоҳланади. Бироқ, Тошкентдаги Губкин номидаги РДУ нефть ва газ филиали "Нефть ва газ иқтисодиёти" кафедраси доценти Шуҳрат Бобохўжаевнинг фикрича, бу қарор иқтисодий оқибатларга ва инфляциянинг ўсишига олиб келади.
2 сентябрдан бошлаб "Ўзбекнефтгаз" биржада АИ-80 бензинини сотишни тўхтатди. Бунинг ўрнига корхона АИ-92 етказиб бериш ҳажмини оширди. Тадбир "Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва "яшил иқтисодиёт" йили" давлат дастурига мувофиқ амалга оширилмоқда. Ҳужжат компания босқичма-босқич юқори октанли бензин ишлаб чиқариш ва етказиб беришга ўтишини назарда тутади.
Бобохўжаевнинг таъкидлашича, республикада энг машҳур маркадаги бензинни ишлаб чиқаришдан воз кечиш бўйича тайёргарлик ишлари уч йилдан ортиқ вақт давомида олиб борилган. Бунинг асосий сабабларидан бири ушбу ёқилғининг ёнишида зарарли аралашмалар ва заҳарли моддалар чиқиндиларининг кўплиги туфайли атроф-муҳитга етказиладиган зиён ҳисобланади.
Мамлакатдаги барча чиқиндиларнинг 54 фоизи пойтахт улушига тўғри келади. Мутахассис расмий статистик маълумотларни келтирган ҳолда, 2024 йилда Тошкент шаҳрида 465 минг тонна ифлослантирувчи моддалар чиқарилгани, бу 2019 йилга нисбатан 17,1 фоизга ошганини таъкидлади. Эски автомобиллар ва ўша паст сифатли АИ-80 ёқилғиси туфайли транспорт ифлосланиши тахминан 16 фоизни ташкил этади.
Унинг аниқлик киритишича, "Ўзбекнефтгаз" АИ-80 ишлаб чиқаришни босқичма-босқич қисқартириш ҳисобига АИ-92 ишлаб чиқаришни кўпайтириш бўйича тайёргарлик ишларини олиб борган.
"Иқтисодий нуқтаи назардан қарайдиган бўлсак, йилига бир миллион тоннадан ортиқ сифатли АИ-92 бензинини ишлаб чиқариш "Ўзбекнефтгаз" компаниясига кўпроқ фойда келтиради. Бошқа томондан, оддий фуқаролар учун ушбу ўзгаришлар ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар ва кўрсатилаётган хизматлар нархининг ошишига олиб келади, сабаби маҳсулот ишлаб чиқариш ва кўрсатилаётган хизматлар харажатларига транспорт харажатлари албатта киритилади", - дея маълум қилди Бобохўжаев.
Иқтисодчининг тахминига кўра, бу харидорлар талабининг пасайишига ва республикада турмуш даражасининг пасайишига олиб келади. Бунинг натижасида АИ-92 бензини ишлаб чиқариш ҳажми камаяди ва истеъмолчиларнинг бир қисми арзонроқ муқобил энергия манбаларига ўтади. Бу суюлтирилган газдан фойдаланиш ёки электромобилларга бўлган талабнинг ошишига олиб келиши мумкин.
"Ўзбекистонда ишлаб чиқариладиган жами бензиннинг 70−75 фоизи АИ-80 га тўғри келишини ҳисобга олсак, АИ-92 га ўтиш эҳтиёжни таъминлашда айрим қийинчиликларни келтириб чиқариши ва инфляциянинг ўсишига сабаб бўлиши мумкин", - дейди иқтисодчи.
Бобохўжаев АИ-92 бензинини ишлаб чиқаришга ўтишнинг узоқ тайёргарлик даври "Ўзбекнефтгаз"га барча ўзига хос жиҳатлар ва юзага келиши мумкин бўлган хатарларни ҳисоблаш имконини берганига умид билдирди. Кейинчалик, унинг ишончи комилки, мослашув юз беради ва ишлаб чиқарувчи керакли талабни қондира олади. Шундан сўнг юзага келган инфляция ўсиши режалаштирилган даражага қайтиши эҳтимоли мавжуд.
Изоҳлар мавжуд емас