Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. 14-15 май кунлари Тошкент вилоятининг Оҳангарон шаҳрида саноат кооперациясини ривожлантириш, ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш, йирик саноат корхоналари ва маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ўртасидаги ҳамкорликни кенгайтиришга бағишланган "Миллий саноат занжири" кўргазмаси бўлиб ўтди.
Тадбир Саноат кооперацияси ва давлат харидлари агентлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Тошкент вилояти ҳокимлиги, Олмалиқ кон-металлургия комбинати ҳамда Электрон кооперация портали томонидан ташкил этилди.
Кўргазманинг асосий мақсади саноат корхоналари ва тадбиркорлар ўртасидаги амалий ҳамкорликни кенгайтириш, шунингдек, импорт ўрнини босувчи маҳсулотлар ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш ва маҳаллийлаштириш даражасини оширишдан иборат бўлди. Тадбирда тоғ-кон саноати ва металлургия соҳаларидаги юқори технологик ишланмалар, саноат стартаплари, илмий лойиҳалар ва маҳаллийлаштиришга тайёр маҳсулотлар намойиш этилди. Иштирокчилар мамлакат ичида ҳали ўзлаштирилмаган йўналишларга, шунингдек, импорт қилишда давом этаётган ва маҳаллий корхоналарда маҳаллийлаштирилиши мумкин бўлган маҳсулотларга алоҳида эътибор қаратдилар.
Кўргазма доирасида йирик саноат компаниялари ўзларининг ишлаб чиқариш эҳтиёжлари ва маҳаллий етказиб берувчилар билан ҳамкорлик қилиш имкониятлари ҳақида маълумот берди. Иштирокчилар орасида Навоий кон-металлургия комбинати, Олмалиқ кон-металлургия комбинати, "Навоийуран," Ўзбекистон технологик металлар комбинати, "Ўзметкомбинат" ва "Ўзбеккўмир" каби корхоналар иштирок этди.
Кўргазмада жами 90 дан ортиқ маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ўз стендлари билан, шунингдек, янги ҳамкорлар топиш ва ҳамкорлик имкониятларини ўрганиш мақсадида тадбирга ташриф буюрган 500 дан ортиқ корхона вакиллари қатнашди.
Кўргазманинг асосий йўналишларидан бири B2B ва B2G форматидаги музокаралар бўлди. Тадбиркорлар, саноат, банк сектори ва давлат ташкилотлари вакиллари лойиҳаларни молиялаштириш, кафолатланган харидлар ва оффтейк шартномаларини тузиш истиқболларини муҳокама қилдилар. Тижорат банклари саноат ташаббусларини амалга ошириш учун қўллаб-қувватлаш механизмлари ва амалдаги молиявий воситаларни тақдим этди.
Angren Electro Prom компанияси директори Баҳодир Аҳмедовнинг айтишича, корхона Ўзбекистонда зангламайдиган электродлар ва пайвандлаш симлари ишлаб чиқаришни йўлга қўйишни режалаштирмоқда, улар бугунги кунда асосан хориждан импорт қилинади.
Унинг сўзларига кўра, лойиҳа Геология вазирлиги билан ҳамкорликда амалга оширилмоқда. Компания ҳозирда Хитойдан етказиб берилаётган, илгари эса Украинадан ҳам олиб келинган маҳсулотларни ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш мақсадида ишламоқда.
“Айни пайтда зангламайдиган электродлар импорти йилига минг тоннадан ошади. Шунинг учун биз ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириб, Ўзбекистонда очишга қарор қилдик. Икки гектар ер майдони сотиб олинди, умумий инвестиция ҳажми 5 миллион долларни ташкил этади", - деди Баҳодир Аҳмедов.
Унинг таъкидлашича, лойиҳа хитойлик инвестор иштирокида амалга оширилмоқда, чунки хомашёнинг бир қисми ҳозирча Хитойдан етказиб берилмоқда. Келгусида компания аста-секин чуқурроқ маҳаллийлаштиришга ўтишни режалаштирмоқда.
“Бугунги кунда хомашё ва компонентларнинг бир қисми импорт қилинаётган бўлса, келгусида хомашё бўйича ҳам импорт ўрнини босишга ўтмоқчимиз. Баъзи зарур қазилмалар аллақачон Ўзбекистонда қазиб олинмоқда ва келажакда бу ҳам мамлакат ичида ишлатилади", - деди компания директори.
Аҳмедовнинг сўзларига кўра, корхона йилига 4 минг тоннадан ортиқ маҳсулот ишлаб чиқариш ва 50 га яқин иш ўрни яратишни режалаштирмоқда. Унинг таъкидлашича, саноат талабидан келиб чиқиб, ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш мумкин.
“Вилоятда зангламайдиган электродлар ишлаб чиқариш деярли йўқ - ҳозир улар асосан Хитойдан олиб келинмоқда. Шу боис маҳсулотларни Марказий Осиё мамлакатларига экспорт қилишни режалаштирганмиз. Ишлаб чиқариш ҳажмининг қарийб 30 фоизи экспортга йўналтирилиши кутилмоқда", - деди у.
Компания директорининг сўзларига кўра, бунда ички бозор ва Ўзбекистоннинг йирик саноат корхоналарига устуворлик берилади.
“Ҳозирда маҳаллий компаниялар лойиҳага қизиқиш билдирмоқда ва ўз эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда ариза топширмоқда. Шунинг учун ҳам завод очилмоқда", - деди у.
Ташкилотчилар, шунингдек, иштирокчиларнинг ўзаро ҳамкорлигини осонлаштириш учун бир қатор рақамли ечимларни жорий этишди. Кўргазма ҳудудида Touch panel интерактив тизими ишлаб турди, у орқали ташриф буюрувчилар иштирокчилар, уларнинг фаолият йўналишлари ва павильонларнинг жойлашуви ҳақида маълумот олишлари мумкин эди.
Бундан ташқари, тадбиркорларнинг мурожаатларини қабул қилиш учун махсус B2G стенди ташкил этилди. Иштирокчилар павильонларга жойлаштирилган QR-кодлар орқали таклиф ва мурожаатларини электрон шаклда юборишлари ва уларнинг кўриб чиқилишини Телеграм-бот орқали кузатиб боришлари мумкин эди. Интерактив экранда эришилган келишувлар, имзоланган шартномалар миқдори ва музокаралар натижалари тўғрисидаги маълумотлар реал вақт режимида намойиш этилди.
Кўргазманинг алоҳида блоки саноат ва таълим соҳаларининг ўзаро ҳамкорлигига бағишланди. Тадбир доирасида Саноат кооперацияси ва давлат харидлари агентлиги томонидан бир қатор илмий ва таълим муассасалари билан ҳамкорлик меморандумлари имзоланди. Ҳужжатлар саноат кооперациясини ривожлантириш, инновацион технологияларни жорий этиш, фан ва ишлаб чиқариш интеграциясини кучайтириш ҳамда малакали кадрлар тайёрлашга қаратилган.
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, “МИСИС” Миллий технологик тадқиқот университети филиали, Геология фанлари университети ва Навоий давлат кончилик ва технологиялар университети билан шартномалар имзоланди.
Бундан ташқари, Олмалиқ кон-металлургия комбинати, Навоий кон-металлургия комбинати, "Ўзметкомбинат," "Навоийуран" ва "Ўзбекистон технологик металлар комбинати" корхоналари томонидан тадбиркорлик субъектлари учун мингдан ортиқ малакали мутахассисларни қайта тайёрлаш бўйича шартномалар имзоланди.
Ташкилотчиларнинг таъкидлашича, "Миллий саноат занжири" кўргазмаси маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни йирик ишлаб чиқариш занжирларига интеграция қилиш, саноат кооперациясини кенгайтириш ва тадбиркорларни давлат харидлари тизимига жалб қилиш майдонларидан бирига айланди.
Олмалиқ кон-металлургия комбинати вакили, корхонанинг маҳаллийлаштириш бўлими бошлиғи Сардор Жўраевнинг айтишича, кўргазмада корхона мамлакат ичида ўзлаштирилган маҳсулотларни ҳам, ҳозирча импорт қилишда давом этаётган маҳсулотларни ҳам тақдим этган.
"КМК йирик кон-металлургия ишлаб чиқаришидир. Ишда катта машиналар, механизмлар ва техникалар қўлланилади, улар вақт ўтиши билан эскиради ва деталларни алмаштириш, таъмирлаш ва тиклашни талаб қилади. Ҳозирда ушбу эҳтиёт қисмларни корхоналарнинг ўз эҳтиёжлари учун Ўзбекистон ичида ўзлаштириш жараёни кетмоқда. Шу билан бирга, илгари хориждан олиб келинган маҳсулотларни ишлаб чиқаришни бошлаётган турдош компаниялар томонидан маҳаллийлаштириш давом этмоқда", - деди у.
Унинг сўзларига кўра, корхона стендида маҳаллийлаштирилган маҳсулотлар, технологик материаллар, автоматлаштирилган бошқарув тизимлари элементлари, энергетика ускуналари ва тоғ-кон техникаси учун эҳтиёт қисмлар намойиш этилди.
“Ушбу кўргазмадан кўзланган асосий мақсад - бугунги кунда хориждан нималар импорт қилинаётганини кўрсатиш ва маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни ушбу маҳсулотларни мамлакат ичида ишлаб чиқаришни ўзлаштиришга кўмаклашишдир. Бу етказиб бериш муддатларини қисқартириш, логистика харажатларини камайтириш ва республика ичида валютани сақлаб қолиш имконини беради",- деди Сардор Жўраев.
Шунингдек, у комбинатнинг ишлаб чиқариш қувватларини кенгайтириш ҳақида гапирди. ОКМК вакилининг сўзларига кўра, Олмалиқда учинчи мис бойитиш фабрикаси ишга туширилгач, мис концентрати ишлаб чиқариш ҳажми ошди, бу эса рудани қайта ишлаш ва металлургия маҳсулотлари ишлаб чиқаришни кўпайтириш имконини беради.
“2030 йилгача қўшимча 60 миллион тонна рудани қайта ишлаш режалаштирилган. Бу концентрат ишлаб чиқариш ҳажмининг ўсиши ва металлургия қувватларининг янада ошиши билан бевосита боғлиқ", - деди у.
Сўнгги йилларда Тошкент шаҳри ва Ўзбекистоннинг саноатлашган ҳудудларида энг кўп муҳокама қилинаётган экологик муаммолардан бири ҳавонинг ифлосланиши бўлиб қолмоқда. Саноат корхоналарининг чиқиндилари, қозонхоналарнинг ишлаши, кўмир ва мазутдан фойдаланиш, шунингдек, транспорт ва саноат ишлаб чиқаришининг ўсиши асосий омиллар қаторига киради. Ҳаво сифати бўйича мунтазам муҳокамалар доирасида Оҳангарондаги "Миллий саноат занжири" кўргазмасида саноат чиқиндиларини тозалашга қаратилган технологиялар ҳам намойиш этилди.
"Carbon Polymer" компанияси менежери Ҳасан Абдуқодиров корхона хитойлик ҳамкорлар билан биргаликда ишлаб чиқаётган ҳаво филтрлаш тизими ҳақида сўзлаб берди. Унинг сўзларига кўра, гап саноат объектларидаги ифлосланган ҳавони тозалаш учун мўлжалланган қурилмалар ҳақида бормоқда.
"Тизим қуйидагича ишлайди: ифлосланган ҳаво қурилма ичига кириб, филтрланади, сўнгра тозаланган ҳаво махсус қувур орқали ташқарига чиқарилади," - дея тушунтирди у.
Ҳасан Абдуқодировнинг сўзларига кўра, ускуналар чиқинди даражаси юқори бўлган объектларда, жумладан, нефть-газ саноати корхоналари, кон-металлургия комбинатлари ва саноат моношаҳарларида қўлланилиши мумкин.
“Бундай қурилмалар саноат чиқиндилари мавжуд бўлган жойларда қўлланилиши мумкин. Бу КМК, нефть-газ саноати, уран саноати - умуман олганда, ҳаво ифлосланиши муаммоси мавжуд бўлган барча моношаҳарлардир", - деди у.
Компания лойиҳа устида яқинда иш бошлади. Ҳозирда, корхона вакилининг сўзларига кўра, нефть-газ саноати объектларида биринчи тизимни ўрнатиш бўйича музокаралар олиб борилмоқда.
“Бу янги йўналиш, биз у билан фақат қишдан шуғуллана бошладик. Биринчи лойиҳа ҳозирда нефть-газ соҳаси корхоналари билан муҳокама қилинмоқда", - деди Абдуқодиров.
Унинг таъкидлашича, қурилмаларнинг ўлчамлари ва унумдорлиги маълум бир объектнинг чиқиндиларига қараб фарқ қилиши мумкин.
“Ҳаммаси қанча чиқинди тозаланишига боғлиқ. Унумдорлик қанчалик юқори бўлса, қурилманинг ўзи ҳам шунчалик катта бўлади. Бундай тизимлардан қозонхоналарда ҳам, бошқа объектларда ҳам, жумладан, иссиқхона хўжаликларида ҳам фойдаланиш мумкин", - деди компания вакили.
Унинг сўзларига кўра, ускуналар хитойлик ҳамкорлар билан ҳамкорликда яратилмоқда: компонентларнинг бир қисми хорижда ишлаб чиқарилади, йиғиш эса Ўзбекистонда амалга оширилади.
Кўргазманинг икки кунлик якунига кўра, рўйхатдан ўтган иштирокчилар сони 3,6 минг кишидан ошди. Тадбирда йирик саноат корхоналари ва маҳаллий ишлаб чиқарувчилар билан бир қаторда тадбиркорлар, илмий ва олий таълим муассасалари вакиллари иштирок этди. Ташкилотчиларнинг таъкидлашича, иккинчи кун якунларига кўра, иштирокчилар 668 та келишувга эришдилар ва тузилган келишувларнинг умумий ҳажми қарийб 1,5 триллион сўмни ташкил этди.
Оҳангарондаги кўргазма Ўзбекистон саноат сектори нафақат ишлаб чиқаришни кенгайтиришга, балки ички технологик ечимларни излашга, янги йўналишларни ишга туширишга ва бизнес, саноат ва илмий соҳа ўртасидаги ҳамкорликни ривожлантиришга тобора фаол эътибор қаратаётганини кўрсатди. Майдончада тақдим этилган лойиҳаларнинг бир қисми ҳозирча музокаралар ва ишга тушириш босқичида, бироқ корхоналар аллақачон маҳсулотларни маҳаллийлаштириш, иш ўринлари яратиш ва янги бозорларга чиқиш режаларини маълум қилмоқда.
Ҳамкорлик материали
Изоҳлар мавжуд емас