Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Президент Шавкат Мирзиёев транспорт-логистика тизимини ривожлантириш бўйича таклифлар тақдимоти билан танишди. Гап Ўзбекистонни халқаро транзит йўлакларининг муҳим бўғинига айлантирадиган ва унинг жаҳон юк айланмасидаги улушини сезиларли даражада оширадиган лойиҳалар ҳақида бормоқда.
Бугунги кунда Ўзбекистон ҳудудидан 4 минг километр халқаро транспорт йўлаклари, 4,7 минг километр темир йўллар ўтган. Тошкент, Навоий ва Наманганда логистика марказлари ва қуруқ портлар ривожланмоқда, Навоий аэропорти юк ташиш хаби сифатида фаолият юритмоқда.
Асосий йўлаклар ва кутилаётган иқтисодий самара
Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон темир йўли ва Трансафғон йўлаги асосий лойиҳалар бўлиб қолмоқда. Уларни амалга ошириш Осиёдан Европага энг қисқа йўналишни шакллантириш имконини беради: етказиб бериш 8 кунгача қисқаради - бу ҳозирги йўналишлардан уч баравар тезроқ. Шунингдек, Карачи ва Гвадар портлари ҳамда 2 миллиардга яқин аҳолига эга Жанубий Осиё бозорларига чиқиш имконияти яратилади.
Хитой ва Европа ўртасидаги савдо ҳажми 800 миллиард долларга, юк ташиш ҳажми эса 120-150 миллион тоннага етмоқда. Қўшимча 15-20 миллион тонна транзит жалб қилинса, Ўзбекистон йилига 400-600 миллион доллар даромад олиши, 3 миллиард долларгача инвестиция жалб қилиши ва 50 мингтагача иш ўрни яратиши мумкин. Бу иқтисодиётга 1,5 фоиздан 2 фоизгача ўсиш баллини қўшиши мумкин.
Шу билан бирга, мамлакатнинг транзитдаги ҳозирги улуши атиги 1-2 фоизни ташкил этади. 2025 йилда ташиш ҳажми 15,3 миллион тоннага етиб, 2021 йилга нисбатан 54 фоизга ошди.
Таклиф этилган инфратузилма ечимлари
Соҳадаги муаммолар қаторида чегара пунктларининг ўтказувчанлик қобилияти пастлиги, замонавий омборлар етишмаслиги ва рақамлаштиришнинг сустлиги қайд этилди. Мамлакатда умумий қуввати 27,2 миллион тонна бўлган 27 та логистика маркази мавжуд бўлса-да, улардан фақат биттаси олий тоифага киради. "А" тоифасидаги омборлар эҳтиёжнинг атиги 10-15% ини қоплайди. Шунингдек, совутиш ва божхона омборлари етишмайди, логистика инфратузилмаси эса асосан Тошкентда жамланган.
Шу боис янги ихтисослаштирилган логистика зоналарини ташкил этиш таклиф қилинди. Хонобод Хитой, Кавказ, Европа, Эрон ва Афғонистон йўналишидаги йўналишлар учун логистика маркази сифатида ривожлантириш таклиф этилмоқда.
Ангрен, Янгийўл ва Оҳангарон тақсимлаш марказлари сифатида белгиланди.
Олот "Ўрта йўлак дарвозаси" сифатида, Термиз эса Покистонга чиқадиган "Транс-Афғон йўналиши дарвозаси" сифатида ривожлантирилади.
Инвесторлар учун 300 гектар ер майдони ажратилиб, ҳар йили 200 миллион доллар имтиёзли молиялаштириш кўзда тутилган. Ташқи инфратузилма бюджет ҳисобидан яратилади.
Шунингдек, Қибрай ва Термизда божхона терминаллари ва автотураргоҳлар қуриш, Хонободда темир йўл ўтказиш пункти ташкил этиш, Янгийўлда станцияни кенгайтириш ва Оҳангаронда "А" тоифали логистика марказини қуриш режалаштирилган.
Рақамлаштиришга алоҳида эътибор қаратилди: омборлар ва терминалларни бошқариш тизимларини жорий этиш, E-logistika платформаси билан интеграция, онлайн мониторинг ва транспортни автоматик аниқлаш. Чегараларда "бир бекат" тамойилини жорий этиш режалаштирилган.
Хусусий инвестицияларни жалб қилиш учун божхона тартиб-таомиллари ва ускуналарни сертификатлаш талабларини соддалаштириш таклиф қилинди.
Президент йўлакларни ривожлантиришни жадаллаштириш, бизнесга шароит яратиш бўйича кўрсатмалар берди.
Эслатиб ўтамизки, Тошкент - Самарқанд пуллик автомобиль йўли қурилиши жорий йилнинг июль ойида бошланиши режалаштирилган. Лойиҳани Хитой компанияси амалга оширади.
Изоҳлар мавжуд емас