Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz.12 декабрдан Ўзбекистонда дори воситаларини сотишнинг тубдан янги тизимини босқичма-босқич жорий этиш бошланди, бу эса аҳоли орасида ҳақиқий шов-шувга сабаб бўлди. Энди аксарият фуқаролар нимесил, фаниган ёки ҳатто оддий аналгин ва тиббий спирт каби машҳур воситаларни мустақил равишда сотиб олиш одатини унутишига тўғри келади. Бу ва бошқа кўплаб дорилар энди фақат электрон рецепт бўйича сотилади.
Бозорни тартибга солишга қаратилган янги сиёсат мутлақо барча тиббиёт ва фармацевтика ташкилотларини, шу жумладан хусусий клиникаларни марказлаштирилган Рақамли соғлиқни сақлаш платформасига уланишга мажбур қилади.
Қатъий рецепт бўйича бериладиган янгиланган рўйхатга 13 мингга яқин номлар киритилган. У нафақат кутилган антибиотиклар, гормонал ва психотроп моддаларни, балки ўнлаб йиллар давомида ҳар бир уй аптечкасининг асоси бўлган дориларни ҳам ўз ичига олади. Улар орасида Арбидол, Амоксициллин, Ацикловир, Диклофенак, Ибуклин, шунингдек, Виагра каби махсус воситалар мавжуд.
Тўлиқ рўйхат билан бу ерда танишиш мумкин.
Янгиликнинг моҳияти шундаки, шифокор халқаро патентланмаган ном, суткалик доза ва қабул қилиш давомийлигидан фойдаланган ҳолда бемор маълумотлари ва рецептни ахборот тизимига киритади. Рецепт ноёб QR-код билан тасдиқланади ва барча маълумотлар шу заҳоти автоматик равишда беморнинг электрон тиббий картасига тушади. Ўз навбатида, фармацевтлар энди товарни шунчаки жўнатмайди, балки берилган препаратнинг серияси, яроқлилик муддати ва партиясини қайд этиши шарт, бу эса бутун айланмани имкон қадар шаффоф қилади. Тизимнинг синов тариқасида ишга туширилиши 15 та шаҳар ва туманларни, шу жумладан Тошкент шаҳрини қамраб олади.
Республика Соғлиқни сақлаш вазирлиги бу қадам дори-дармонларни асоссиз тайинлашни камайтириш, полипрагмазияга (бир вақтнинг ўзида кўплаб дориларни қабул қилиш) қарши курашиш, бозорнинг шаффофлигини ошириш ва энг муҳими, контрабанда ва ноқонуний дори-дармонларни аниқлаш учун зарурлигини таъкидламоқда.
Бироқ тизимнинг жорий этилиши аҳоли ва дорихона ходимларини жиддий ташвишга солиб қўйди. Фармацевтика шохобчаларига ташриф буюрувчилар ҳатто одатий рецептсиз воситаларни сотиб олишда ҳам қийинчиликларга дуч келганликларини қайд этишмоқда.
5"Бугун тўртта дорихонадан Цитрамон ва Фаниган учун рецепт сўрашди. Нима бўляпти ўзи? Нима учун деярли барча дори-дармонлар тақиқ остига тушди", - дея ўз ҳайратлари билан ўртоқлашмоқда фуқаролар.
Фавқулодда вазиятлар билан боғлиқ масалалар алоҳида хавотир уйғотмоқда. Фуқаролар ҳақли равишда:
"Кечки пайт мен ёки фарзандимнинг тана ҳарорати кўтарилса, нима қилишим керак? Ҳатто Парацетамол ёки Терафлюни ҳам сотиб ололмайманми? Шифокорга бориш учун эрталабгача кутишга тўғри келади, чунки уйга чақирувлар деярли амалга оширилмайди".
Бундай чекловлар дори-дармонларнинг ноқонуний савдоси гуллаб-яшнашига олиб келиши, 90- ва 2000 йиллардаги "қора бозор"ни қайта тиклаши мумкин деган хавотирлар ҳам бор.
Шунингдек, аҳолининг таъкидлашича, уларнинг кузатувларига кўра, "провизорларнинг ўзлари янги тизимни тўлиқ тушуниб етмаган," бу эса дори-дармон сотиб олиш жараёнини "фақат мураккаблаштиради".
Электрон рецепт бериш тизимини 2024 йил охирида жорий этиш режалаштирилган эди. Ўшанда Соғлиқни сақлаш вазири Асилбек Худоёров у ерда тизим зарурлигини "одамларга кўпинча ортиқча ва кераксиз дорилар буюрилаётгани" билан изоҳлаганди. Унинг сўзларига кўра, кўплаб дорилар - полипрагмазияларни бир вақтнинг ўзида буюриш туфайли тавсиялар баъзан тижорат манфаатидан келиб чиқади. Электрон рецепт тизими жорий этилиши билан платформа маълум бир касаллик учун қандай дорилар ва қайси стандартлар бўйича кераклигини кўрсатади, ортиқча дориларни буюрган шифокорлар ва фармацевтлар назоратга олинади.
Фармацевтика бизнесининг яширин томони ҳақида бизнинг материалимизда ўқинг.
Изоҳлар мавжуд емас