Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. АҚШ президенти Дональд Трамп АҚШ ва Эрон ўртасидаги келишув жума куни имзоланишини маълум қилди. Бу баёнот 100 кундан ортиқ давом этган қуролли тўқнашувлардан кейин янгради. Эрон расмийлари ҳам ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш режалари мавжудлигини тасдиқлаб, урушни якунлаш бўйича келишувга яқин қолинганини билдирди.
Маълум қилинишича, келишувга эришишда Покистон ва Қатар асосий воситачи давлатлардан бири бўлган. Покистон бош вазири Шаҳбоз Шариф томонлар ҳарбий ҳаракатларни барча фронтларда доимий тўхтатиш бўйича келишиб олганини маълум қилган. Бу тартиб Ливандаги можароли ҳудудларни ҳам қамраб олади.
Трампнинг таъкидлашича, келишув Ҳўрмуз бўғозининг қайта очилишини ҳам назарда тутади. Мазкур бўғоз жаҳон нефть савдосининг муҳим қисми ўтадиган стратегик денгиз йўли ҳисобланади. Шунингдек, АҚШ томонидан Эронга нисбатан жорий этилган денгиз блокадасини бекор қилиш ҳам режалаштирилган.
Эрон оммавий ахборот воситалари тарқатган маълумотларга кўра, келишув лойиҳаси 14 банддан иборат. Унда Эроннинг хорижда музлатиб қўйилган 24 миллиард долларлик активларини босқичма-босқич озод қилиш кўзда тутилган. Музокаралар бошланишидан олдин ушбу маблағларнинг ярми Теҳрон ихтиёрига ўтказилиши мумкинлиги айтилмоқда.
Шунингдек, Эрон нефти ва нефть-кимё маҳсулотлари экспортига нисбатан қўлланилаётган айрим санкцияларни тўхтатиб туриш масаласи ҳам муҳокама қилинган. Бу Эрон иқтисодиёти учун муҳим аҳамиятга эга бўлиб, мамлакатнинг халқаро бозорларга қайта чиқишига имкон бериши мумкин.
Келишув лойиҳасида имзолашдан кейин 60 кунлик музокаралар даври белгиланган. Ушбу муддат давомида Эрон ядровий дастури, санкцияларни босқичма-босқич бекор қилиш ва халқаро назорат механизмлари бўйича якуний келишув ишлаб чиқилиши режалаштирилган. Шу билан бирга, тарқалган маълумотларга кўра, Эроннинг баллистик ракета дастури ҳамда минтақадаги қуролли гуруҳлар билан муносабатлари музокаралар мавзусига киритилмаган.
АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс мазкур келишув Яқин Шарқ учун янги давр бошланиши мумкинлигини таъкидлаган. Унинг фикрича, дипломатик мулоқот ва минтақавий ҳамкорлик орқали барқарор тинчликка эришиш имконияти пайдо бўлган.
Қатар ва Покистон расмийлари ҳам келишувни қўллаб-қувватлаб, уни минтақа хавфсизлиги ва иқтисодий барқарорликни мустаҳкамлаш йўлидаги муҳим қадам деб баҳолади.
Айни пайтда келишувнинг тўлиқ матни расман эълон қилинмаган. Тарафлар ҳозирча унинг айрим бандларини тасдиқламаган. Шу сабабли оммавий ахборот воситаларида тарқалаётган тафсилотлар якуний ҳужжат қабул қилингунга қадар ўзгариши мумкин. Агар келишув имзоланса, у сўнгги йилларда АҚШ ва Эрон ўртасидаги энг муҳим дипломатик келишувлардан бирига айланиши мумкин.
Изоҳлар мавжуд емас