Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Швейцариянинг Бюргеншток курортида Вашингтон ва Теҳроннинг юқори мартабали мулозимлари иштирокида бошланган тинчлик музокараларининг дастлабки куни муваффақиятли якунланди. Икки давлат ўртасида ўтган ҳафта имзоланган англашув меморандумини ҳаётга татбиқ этишга қаратилган ушбу учрашув Покистон ва Қатар воситачилигида ташкил этилди.
Музокаралар АҚШ Президенти Дональд Трампнинг кескин баёнотлари ва Ливанда давом этаётган ҳарбий ҳаракатлар соясида анча кескин руҳда бошланган бўлса-да, Эрон Ташқи ишлар вазири Аббос Арағчи биринчи кун якунлари бўйича "сезиларли илгарилаш"га эришилганини маълум қилган. Воситачи давлатларнинг қўшма баёнотига кўра, АҚШ ва Эрон келгуси 60 кун ичида якуний тинчлик битимини имзолаш бўйича "йўл харитаси"ни тасдиқлаб олганлар.
Музокараларнинг илк кунида эришилган энг муҳим келишувлардан бири — Ҳўрмуз бўғозида кутилмаган ҳарбий тўқнашувларнинг олдини олиш учун тўғридан-тўғри алоқа линиясини ўрнатиш ҳамда Ливандаги ҳарбий амалиётларни тўхтатиш режимини назорат қилувчи махсус мувофиқлаштирувчи марказ тузиш бўлган. Бундан ташқари, АҚШ Ғазначилик вазирлиги Эрон нефти, нефть-кимё маҳсулотлари ва уларнинг ҳосилаларига қўйилган санкцияларни 60 кунлик муддатга вақтинча бекор қилувчи махсус ҳужжатни (waiver) тайёрламоқда.
Бу Теҳронга ўз нефтини асосий харидори бўлган Хитойга эркин сотиш ва маблағларни Марказий банк орқали қабул қилиб олиш имконини беради. Шунингдек, Қатар банкларида АҚШ санкциялари туфайли музлатиб қўйилган Эрон активларини озод қилиш бўйича ҳам алоҳида меморандум имзоланган.
Иқтисодий имтиёзлар эвазига Эрон томони ўз ядровий дастури бўйича чекловларни муҳокама қилишга розилик берган. Келишувга кўра, Теҳрон юқори даражада бойитилган уран захираларини камайтиришни бошлайди ва келгусида уранни қай даражада бойитиш ҳуқуқига эга бўлиши бўйича техник музокараларга киришади.
Шундай бўлса-да, Ливан инқирози ва Исроилнинг ҳужумлари тинчлик шартномаси учун энг катта хавф бўлиб қолмоқда. Музокаралар давомида Дональд Трампнинг Эронни Ҳўрмуз бўғозини ёпиш ва Ливандаги кучларни қўллаб-қувватлаш билан боғлиқ ижтимоий тармоқлардаги ҳақоратли чиқишлари сабабли Эрон делегацияси учрашув залини тарк этган ва мулоқот маълум муддат фақат воситачилар орқали давом эттирилган.
АҚШ Вице-президенти Жей Ди Вэнс ва Эрон вакили Муҳаммад Бағир Ғалибаф иштирокидаги асосий сиёсий музокаралар якунланган бўлса-да, икки мамлакатнинг қуйи бўғин расмийлари ва экспертлари ҳафта якунига қадар Швейцарияда қолиб, келишувнинг техник жиҳатларини ишлаб чиқишни давом эттирадилар.
Ўзбекистон ҳам АҚШ ва Эрон ўртасида ўзаро англашув меморандуми имзоланишини ижобий баҳолаб, унинг деэскалация ва хавфсизликни мустаҳкамлашдаги аҳамиятини таъкидлаганди.
Изоҳлар мавжуд емас