Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Тошкентда XIX аср меъморий ёдгорлиги бўлган Романовлар саройи ҳудудида хусусий тижорат тадбири ўтказилиши жамоатчилик эътирозига сабаб бўлди, бу ёдгорлик сўнгги тўрт йил давомида узоқ давом этган реставрация ишлари туфайли ташриф буюрувчилар учун расман ёпилган эди. Куни кеча пойтахтдаги кийим-кечак бутикларидан бирида модалар намойиши ташкил этилди, бу эса ижтимоий тармоқларда қизғин муҳокамаларга сабаб бўлди.
Пойтахт аҳолиси ва сайёҳлар ноёб тарихий бинога кенг жамоатчилик учун кириш бутунлай тўсиб қўйилганидан, хусусий мода тадбири учун эса қароргоҳ эшиклари очиқ эканлигидан норозилик билдирмоқда. Шаҳарликлар князь Николай Константинович Романовнинг васиятига кўра, уй-жой ва унинг санъат буюмлари коллекцияси Тошкент шаҳрига фақат жамоат, маданий ва таълим мақсадларида фойдаланиш шарти билан расман совға қилинганини эслатади.
Ушбу меъморий ёдгорлик 1891 йилга тегишли бўлиб, уни Вилгелм Гейнцельман ва Алексей Бенуа лойиҳалаштирган. Бинонинг ўзига хос хусусияти пишган кулранг-сариқ ғиштдан терилганлиги, шунингдек, фасадларнинг ҳашаматли панжаралар, кичик миноралар ва шаклдор деразаларни ўз ичига олган бой безакларидир. Саройнинг тантанали гуруҳи сақланиб қолган ҳайкалтарошлик композицияси: зинапоя ёнидаги пойдеворлардаги бронза буғулар ва марказий кириш жойини қўриқловчи ҳақиқий катталикдаги итлар ҳайкаллари туфайли юқори бадиий қийматга эга.
Тарихан объект ўз вазифасини бир неча бор ўзгартирган. 1935 йилда бу ерда Ленин номидаги пионерлар саройи, 1980 йилларда қимматбаҳо буюмлар коллекциясига эга музей, Ўзбекистон мустақилликка эришгандан сўнг эса бинодан Ташқи ишлар вазирлигининг Қабуллар уйи сифатида фойдаланилган.
Ёдгорлик тақдиридаги янги босқич 2019 йил охирида Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан бошланган бўлиб, унга кўра Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармасига пойтахт ҳокимлиги билан биргаликда кенг кўламли реконструкция ишларини амалга ошириш ва ҳовлини асл тарихий қиёфасига қайтариш топширилган эди. Махсус чақирилган матбуот анжуманида тегишли идораларнинг ўша пайтдаги раҳбарияти — Азиз Абдуҳакимов, Гаяне Умерова ва Давлат санъат музейи директори Васила Файзиева саройни тўлиқ қайта тиклаш ва уни оммавий маконга айлантириш режаларини эълон қилишди. 2021 йилда объект ташқи дунёдан бутунлай ажратиб қўйилди. Ўшандан бери бюрократик тўсиқлар ва техник ҳужжатлар устида узоқ давом этган ишлар туфайли очилиш муддатлари доимий равишда кечиктирилди ва энди таъмирлаш ишлари 2026-2027 йиллардан олдин якунланиши кутилмаяпти. Бу фонда омонат тарихий ёдгорлик ҳудудида одамларнинг оммавий тўпланиши шаҳар аҳолисида жиддий саволларни келтириб чиқарди.
Ижтимоий тармоқларда фойдаланувчиларнинг фикрлари иккига бўлинди. Айрим шарҳловчилар ёпиқ тадбирни ҳимоя қилиб, буни фуқароларнинг эркин кириши "маданиятсиз хатти-ҳаракатлар" туфайли тарихий мулкнинг бузилишига олиб келиши мумкинлигини, шунингдек, жаҳон брендлари Италия ёки Франциядаги ёдгорликлар олдида намойишлар ўтказган хорижий тажрибани мисол қилиб келтиришди.
Ушбу нуқтаи назарнинг мухолифлари мисолларнинг таққосланмаслигини таъкидлайдилар: Европа мамлакатларида Колизей ёки Помпей каби объектлар йил давомида миллионлаб оддий сайёҳлар учун очиқ бўлиб, тижорат шоулари уларнинг оммавий мақомига камдан-кам қўшимчадир. Романовлар саройи ҳолатида объект реставрация ва нозиклик баҳонасида жамоатчиликдан бутунлай ажратиб қўйилган, бироқ бу тақиқ тижорат лойиҳасига таъсир қилмаган. Фойдаланувчилар, шунингдек, бутун дунё бўйлаб мулкнинг бузилиш хавфи оқимни тартибга солиш - кириш тўловини жорий этиш, экскурсия гуруҳлари сонини чеклаш ва назоратчилар томонидан ўтказиладиган назорат орқали муваффақиятли ҳал этилаётганини таъкидламоқдалар.
Тегишли идоралар ҳозирча вазиятга расман изоҳ бермаяпти, бироқ яқин вақт ичида ўз ахборот манбаларида муносабат билдиришга ваъда бермоқда. Жамоатчилик ва журналистлар Маданий мерос агентлиги ҳамда Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармасидан умуммиллий аҳамиятга молик ёдгорликнинг хусусий тадбир учун берилиши асослари ҳамда унинг фуқаролар учун амалда очилишининг аниқ муддатлари бўйича батафсил тушунтиришлар кутмоқда.
Изоҳлар мавжуд емас