Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. 2026 йил 1 апрелдан Ўзбекистон кўчмас мулк бозори янги ўйин қоидаларига ўтади. Президент фармонига кўра, эндиликда уй-жой олди-сотдиси фақат нақд пулсиз шаклда амалга оширилади. Ушбу ўзгаришлар ва эскроу-ҳисоб рақамлари тизимининг жорий этилиши фуқароларни қандай ҳимоя қилиши ва қурилиш соҳасини оқлаши ҳақида 5 март куни Тошкентда бўлиб ўтган матбуот анжуманида сўз борди.
Урбанизация бўйича қўмита раиси Шерзод Кудбиев нақд пулсиз ҳисоб-китобларга ўтиш қурилиш соҳасининг ривожланишига ижобий таъсир кўрсатишини таъкидлади. Янги қоидалар яширин иқтисодиётни камайтириш ва солиқ тушумларини кўпайтиришга қаратилган. Кўчмас мулкдан ташқари, қиймати 25 миллион сўмдан юқори бўлган ҳар қандай товар ва хизматлар учун нақд пулсиз ҳисоб-китоб мажбурий бўлади.
Мажбурий нақд пулсиз ҳисоб-китоб қуйидагилар учун ҳам жорий этилади:
-
Давлат хизматлари ва коммунал тўловлар;
-
Алкоголь ва тамаки маҳсулотларини харид қилиш;
-
Ёқилғи қуйиш ва қувватлаш шохобчалари хизматлари;
-
Ишлаб чиқарилганига 10 йилдан кам бўлган автомобиллар олди-сотдиси (М, N, О ва G тоифалари).
Уй-жой қурилишида эскроу тизимини мажбурий жорий этиш асосий ислоҳотлардан бири бўлади. Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазири Шерзод Ҳидоятовнинг маълум қилишича, тегишли қонун лойиҳаси аллақачон ишлаб чиқилган ва Олий Мажлисга киритиш арафасида.
Тизимнинг моҳияти шундаки, қурилаётган уй-жойни сотиб олишда харидорнинг пули қурувчига эмас, балки махсус банк ҳисоб рақамига (эскроу) ўтказилади. Объект тўлиқ қуриб битказилиб, ҳужжатлар расмийлаштирилгандан кейингина қурувчи ушбу маблағларни олиши мумкин бўлади. Бу фирибгарлик хавфини ва одамлар йиллар давомида тўланган уй-жойни ололмай қолиш ҳолатларини истисно қилади.
Шерзод Кудбиевнинг таъкидлашича, қонун билан жавобгарликнинг аниқ чегаралари белгиланади. Хусусан, қурувчи маблағларнинг қанча фоизини олиши мумкинлиги, муддатлар кечиктирилганда ким жавобгар бўлиши ва қурувчи банкрот бўлган тақдирда нима бўлиши тўғрисидаги масалалар тартибга солинади.
Ҳозирда эскроу тизими ихтиёрий равишда ишламоқда, бироқ қонун қабул қилингандан сўнг у бутун республика бўйлаб мажбурий бўлади. Ҳукумат фуқаролар манфаатларини тўлиқ ҳимоя қилиш ва қурилиш соҳасидаги хатарларни минималлаштириш мақсадида 1 июлга қадар ҳужжатнинг қабул қилинишини таъминлашни режалаштирмоқда.
Изоҳлар мавжуд емас