Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Фахрий қоровул армиянинг энг рамзий хизматларидан биридир. Айнан шу ҳарбий хизматчилар хорижий етакчилар ва расмий делегацияларни биринчи бўлиб кутиб олади, мамлакатни олий давлат даражасида ифодалайди. Тантанали маросимларда улар қимир этмай - сафда, парад формасида ва қўлларида карабинлар билан интизом, ор-номус ва жанговар анъананинг жонли рамзига айланадилар.
Бу ерда хизмат қилиш мукаммал тўғрилик ва чидамлиликни талаб қилади. Соатлаб қимирламай туриш, иссиқда, ёмғирда ёки совуқда майдонда машқ қилиш, ҳар бир ҳаракатни бир вақтда бажариш - буларнинг барчаси кундалик тайёргарликнинг бир қисмидир.
Бундан бир неча йил муқаддам Ўзбекистон Миллий гвардияси Фахрий қоровул батальонида аёллар взводи пайдо бўлди. Бугун унинг ҳарбий хизматчилари мамлакатнинг асосий давлат маросимларида эркаклар билан бир сафда турибди.
Уларнинг ҳар бирининг бу хизматга ўз йўли бор. Кимдир катта спортдан келган, кимдир болалик орзусини амалга оширган, кимдир бугун ҳарбий хизматни оналик билан уйғунлаштирмоқда.
8 март - Халқаро хотин-қизлар кунига бағишланган Batafsil.uz. материалида фахрий қоровул аёллар взводининг уч нафар ҳарбий хизматчисининг ҳикоялари тақдим этилмоқда. Капитан Светлана Прошкина учун хизмат спорт интизоми ва Миллий гвардиядаги кўп йиллик тажрибанинг давоми бўлди. Оддий аскар Дилшод Улуғбекова қоровулликка яқиндагина - катта спортдан келганди. Лейтенант Лола Жўраева эса хизматни оналик билан уйғунлаштиради ва айнан қизи унинг учун қўшимча рағбат бўлганини айтади. Улар машғулотлар қандай ўтаётгани, давлат маросимларида чет эллик раҳбарлар қаршисида турган одам ўзини қандай ҳис қилиши, қийинчиликларга қарамай, нима учун хизмат қилишда давом этаётгани ҳақида сўзлаб берди.
Светлана Прошкина қандай қилиб капитан бўлгани ҳақида
Капитан Светлана Прошкина Миллий гвардияга спортдан келган. У 11 ёшидан бошлаб енгил атлетика билан шуғулланган ва айнан спорт тайёргарлиги унинг хизматга қабул қилинишига сабаб бўлган омиллардан бири бўлган.
У Миллий гвардияга 2018 йилда, 24 ёшида хизматга кирган. Кейинчалик у турли бўлинмаларда фаолият юритди: жамоат жойларини патруль қилишда иштирок этди, оммавий тадбирларда хавфсизликни таъминлади, маҳаллаларда ёшлар билан ишлаш билан шуғулланди ва бир неча йил давомида болалар уйи тарбияланувчилари билан ишлашда ёрдам берди.
Унинг сўзларига кўра, болалар билан ишлаш унинг учун муҳим ҳаётий тажрибага айланган. Уларнинг кўпчилиги, дейди у, ҳатто катталар ҳам дуч келмайдиган мураккаб воқеаларни бошдан кечирган. Бу тажриба унга одамларни яхшироқ тушунишга ёрдам берди ва психологик барқарорликни ривожлантирди.
Миллий гвардияда фахрий қоровул аёллар взводи шакллантирила бошлангач, республика бўйлаб ҳарбий хизматчилар ўртасида танлов ўтказилди. Бўй, тана тузилиши, жисмоний тайёргарлик ва ҳиссий барқарорлик ҳисобга олинди. Прошкина янги гуруҳга қўшилиш учун танланган биринчи ўнта ҳарбий хизматчи орасида бўлди. Дастлаб улар маросимларда вақтинча хизмат сафарига юборилганлар сифатида иштирок этишди, кейинроқ бўлинмада расмий равишда аёллар взводи пайдо бўлди.
Давлат маросимига биринчи марта чиққанини у ҳали ҳам эслайди.
"Менинг биринчи чиқишим президент инаугурациясида бўлди. Бу жуда ҳаяжонли эди. Ўғил болаларда бундай тадбирлар тажрибаси бор эди, биз қизлар учун эса бу биринчи марта бўлди. Биз ҳамма нарса мукаммал ўтиши ҳақида қайғурардик: карабинни тўғри ушлаш, текис туриш. Қўлқоплар сирпанчиқ, қуроллар ҳам сирпанади - ва сиз доимо ҳеч нарса бўлмаслиги ҳақида ўйлайсиз," - деб эслайди капитан.
Ўшанда тайёргарлик кўриш учун жуда оз вақт - бор-йўғи бир ҳафтача бор эди. Шунга қарамай, Светлана Прошкинанинг сўзларига кўра, тажрибали инструкторлар туфайли ҳаммаси бехато ўтди.
Унинг сўзларига кўра, фахрий қоровулда хизмат қилиш нафақат жисмоний тайёргарликни, балки сабр-тоқатни ҳам талаб қилади. Асосий вазифа - узоқ вақт қимирламай туриш, ҳар бир ҳаракатни қатъий назорат қилиш.
"Бу ерда кучли бўғимлар, чидамлилик ва, албатта, характер муҳим. Сабрли инсон бўлиш керак," - дейди у.
Вақт ўтиши билан Светлана фахрий қоровул аёллар взводининг командири бўлди. Суҳбатда у тан олганидек, айнан шу босқич унинг учун энг мураккабларидан бири бўлди.
Унинг сўзларига кўра, буйруқ беришдан кўра, одамлар билан келишиш ҳар доим осонроқ бўлган.
"Мен буйруқ оҳангида гапиришни ёқтирмайман. Менга тушунтириш, келишиш яқинроқ. Аммо армия баъзан қаттиқроқ бўлишга тўғри келадиган тузилмадир. Мувозанатни топишни, қаердадир талаб қилишни, қаердадир қўллаб-қувватлашни ўрганишга тўғри келди," - дейди капитан.
Хизматнинг бошида кутилмаган қийинчиликлардан бири тил тўсиғи бўлди. Бўлинмадаги ҳарбий хизматчиларнинг аксарияти ўзбек тилида мулоқот қилади ва дастлаб унга осон бўлмади.
"Мен жамоаларни ва хизмат билан боғлиқ ҳамма нарсани тушунаман, лекин ўзбек тилида гапириш менга қийин бўлди. Аввалига бундан хавотирга тушдим, лекин раҳбарият тушуниб, қўллаб-қувватлади," - деб эслайди у.
Саф тайёргарлигидан ташқари, хизмат жисмоний чидамлиликни ҳам талаб қилади. Машғулотлар ҳар қандай об-ҳавода - иссиқда, совуқда ёки ёмғирда майдонда ўтказилади. Баъзида маросимнинг ўзи эмас, балки кутиш синовга айланади. Шундай лаҳзалардан бирини Прошкин Россия президенти Владимир Путиннинг ташрифи чоғида эслайди.
"Биз жуда узоқ вақт қимирламай турдик, иссиқ эди. Қачондир карабинни ушлаб қолиш, ҳаммаси муносиб ўтишини ўйлаб қоласан," - дейди у.
Бошқа мураккаб кунлар ҳам бўлган, масалан, бир неча хорижий етакчилар кетма-кет келган, ҳарбий хизматчилар эса навбатдаги маросимни соатлаб кутиб, кучли ёмғир остида қолган. Шунга қарамай, Прошкина взводда тинч ва дўстона муҳитни сақлаб қолишга ҳаракат қилаётганини айтади.
"Мен одамларни доим асабий ҳолатда ушлаб туриш тарафдори эмасман. Қизларга шундоқ ҳам чекловлар етарли: кўпчилик казармада яшайди, бизда қатъий хизмат режими бор. Шунинг учун жамоада нормал инсоний муҳит бўлиши муҳимдир."
Бугун унинг асосий мақсади - аёллар взводи эркаклар взводидан қолишмаслиги керак.
"Мен қизларим тадбирларга эркаклар каби ишончли ва профессионал тарзда чиқишини истайман. Ҳамма нарса - қадам, туриш, чидам мукаммал бўлиши учун. Аммо улар аёллигича қолишди," - деди Светлана Прошкина.
Унинг сўзларига кўра, хизматда ҳар доим оиласи катта ёрдам кўрсатган.
“Хусусан, отам ёрдам берли. Бундай иш билан шуғулланаётганим унинг учун алоҳида фахр. Қийналиб қолган пайтларим бўлса, у доим: ҳаммаси бежиз эмас, давом эт, дейди", - деди капитан.
Хизмат қанчалик оғир бўлмасин, Светлана Прошкина ҳаётнинг бошқа томонини ҳам унутмасликка ҳаракат қилади. Бир неча йил олдин у арт-терапия машғулотларидан сўнг рассомликка қизиқиб қолди. Унинг сўзларига кўра, фақатгина касбда ривожланиш муҳим эмас.
"Нафақат хизматда, балки шахс сифатида ҳам ўсишни хоҳлайман. Янги нарсаларни кашф этиш, турли йўналишларни синаб кўриш. Бу ички мувозанатни сақлашга ёрдам беради," - дея қўшимча қилади капитан.
Сафдор Дилшод Улуғбекова: "Ишончни оқлай олмасликдан қўрқдим"
Агар капитан Светлана Прошкина фахрий қоровул сафига хизмат тажрибаси билан келган бўлса, сафдор Дилшода Улуғбекова учун бу йўл энди бошланмоқда. Бўлинмада у бор-йўғи бир неча ой хизмат қилади. Армияга қадар Дилшод баскетбол билан шуғулланган ва Ўзбекистон терма жамоасида ўйнаган. Баланд бўй, жисмоний тайёргарлик ва чидамлилик - одатда спорт майдончасида муҳим бўлган фазилатлар охир-оқибат уни фахрий қоровул сафига ҳам олиб чиқди. Хизмат қилиш имконияти ҳақида у ҳам Миллий гвардияда ишлайдиган отаси орқали хабар топган.
"Унга қўнғироқ қилиб, фахрий қоровул учун баланд бўйли қизлар изланаётганини айтишди. У менга бу ҳақда гапириб берди ва мен бу қандай хизмат эканлигини билиб ола бошладим," - деб эслайди у.
Аввалига ҳарбий хизмат ғояси унга осон туюлмади. Дилшод Улуғбекова суҳбатда, аввало, илгари бундай касб ҳақида ҳеч қачон ўйламагани учун шубҳаланганини тан олади.
"Мен бу жуда қийин бўлади деб ўйлагандим, чунки мен қизман," - дейди сафдор Улуғбекова.
Бироқ қизиқувчанлик устун келди. У фахрий қоровул ҳақида маълумот излай бошлади, маросимларнинг фотосуратларини томоша қилди ва хизмат қандай ўтаётганини билиб олди. Унинг сўзларига кўра, у капитан Прошкинанинг тантанали либосдаги суратини кўрганида, айнан ўшанда ўзини янги ролда синаб кўриш истаги пайдо бўлган.
Бугун унинг куни казармада яшайдиган батальондаги бошқа ҳарбий хизматчиларники сингари эрта бошланади. Эрталаб соат 5:30 да уйғонамиз. Сўнгра форма тайёрлаш, эрталабки сафланиш ва саф тайёргарлиги. Машғулотларнинг аксарияти очиқ майдонда ўтказилади. У ерда ҳарбий хизматчилар соатлаб ҳаракатларни - қадам ташлаш, туриш, бурилишлар, сафнинг синхронлиги ва карабиндан фойдаланишни машқ қилишади.
Дилшоданинг айтишича, оддий кунларда саф тайёргарлиги икки соатдан тўрт соатгача давом этиши мумкин, муҳим давлат тадбирлари олдидан эса машғулотлар янада шиддатли тус олади.
"Баъзида кунига 4-6 соат машқ қилишимиз мумкин. Ҳаммаси аъло даражада бўлиши керак: қандай қадам ташлашимиз, карабинни қандай ушлашимиз, сафда қандай ҳаракатланишимиз," - дейди Дилшода Улуғбекова.
Саф тайёргарлигидан сўнг назарий машғулотлар ўтказилади. Ҳарбий хизматчилар хизмат асослари, қурол ишлатиш, тактика ва бошқа фанларни ўрганадилар. Кечқурун - жисмоний тайёргарлик. У маросимларда зарур бўлган чидамлилик ва кучни сақлашга ёрдам беради.
Дилшоданинг тан олишича, спорт ўтмиши унга хизматда катта ёрдам беради.
"Спорт чидамлилик, интизом ва ўзига бўлган ишончни ривожлантиради. Спорт машғулотлари туфайли жисмоний юкламаларга бардош бериш ва спорт формасини ушлаб туриш осонроқ."
Шунга қарамай, баъзи нарсалар унинг учун кутмаган нарса бўлиб чиқди. Дилшоданинг айтишича, фахрий қоровул таркибида тафсилотлар алоҳида аҳамиятга эга. Ҳар бир ҳаракат автоматизм даражасида сайқалланган бўлиши керак.
"Мен учун энг кутилмаган нарса тартиб-интизом, сабр-тоқат ва кичик нарсаларга эътибор бериш қанчалик муҳим эканлиги бўлди. Бу ерда ҳар бир деталь аҳамиятга эга - саф қадамидан тортиб ташқи кўринишгача," - дейди Дилшода.
Айниқса, тантанали кийимдаги биринчи кунни яхши эслайди.
"Бу жуда ҳаяжонли ва шу билан бирга фахрли лаҳза эди. Формамни кийганимда, юртим шарафини ҳимоя қилаётганим учун ўзимда катта масъулият ҳис қилдим," - дейди суҳбатдошимиз фахр билан.
Давлат маросимлари пайтида, Дилшоданинг сўзларига кўра, масъулият айниқса кучли сезилади. Хорижий етакчилар ва расмий делегацияларни биринчи бўлиб фахрий қоровул кутиб олади ва ҳар бир ҳарбий хизматчи бу пайтда нафақат бўлинмани, балки мамлакатни ҳам ифодалайди.
“Маросимда турганингда Ватаним, қўшиним, халқимнинг вакилиман, деб ўйлайсан. Бу мен учун катта шараф," - дейди собиқ спортчи.
Фахрий қоровулга келишдан олдин у ҳаммасидан кўра кўрсатилган ишончни оқлай олмасликдан қўрқарди.
"Фахрий қоровул - армия ва мамлакатнинг юзи. Шунинг учун ўзимни муносиб кўрсатишни, хато қилмасликни, хизматни тўғри бажаришни истардим," - дейди Дилшода.
Маросимларда турмоқ баъзан узоқ вақт ва ҳаракатсиз туришга тўғри келади. Бундай пайтларда гаплашиш, чалғиш мумкин эмас. Ҳатто нигоҳ йўналиши ҳам қатъий тартибга солинган - ҳарбий хизматчилар тўғрига қарашлари керак. Агар чет эллик меҳмонлар кўзга ташланса, қоровул улар билан кўз уриштирмаслиги керак.
Дилшоданинг айтишича, бундай пайтларда асосийси диққатни жамлаш.
"Биз тўғридан-тўғри ёки бироз юқорироққа қарашимиз керак. Чалғимаслик, атрофга алангламаслик керак," - дейди суҳбатдошимиз.
Қаттиқ интизомга қарамай, бўлинма ичида илиқ муҳит шаклланган, дейди у. Аёллар жамоаси кичик бўлиб, вақт ўтиши билан қизлар бир-бирларига худди оила аъзоларидек муносабатда бўла бошлайдилар.
"Биз ҳар доим бир-биримизни қўллаб-қувватлаймиз. Опа-сингилдекмиз, десак ҳам бўлади”.
Ҳарбий хизматчилар бўш вақтларини бирга ўтказишга ҳаракат қилишади. Баъзан улар шаҳар бўйлаб сайр қилишади, баъзан қисм майдончаларида баскетбол ёки футбол ўйнашади.
Дилшоданинг айтишича, ҳозирда унинг асосий мақсади профессионал ҳарбий хизматчи бўлиш ва хизматда доимий равишда ривожланишдир.
"Маҳоратимни ошириб, Ватанимга муносиб хизмат қилмоқчиман," - деб орзу қилади Дилшода.
Унинг сўзларига кўра, хизмат ҳақиқатан ҳам куч талаб қилади - ҳам жисмоний, ҳам руҳий.
“Ҳарбийда хизмат қилиш осон эмас, айниқса, қиз бола бўлсанг. Аммо ўз ишингни ва мамлакатингни севсанг, қийинчиликлар унчалик қийин туюлмайди," - дейди суҳбатдошимиз.
Лейтенант Лола Жўраева: "Қизим хизматимдан фахрланишини истайман"
Лейтенант Лола Жўраева учун армияда хизмат қилиш тасодифий танлов ёки тажриба эмас. Ҳарбий форма ҳақида у болалигидан бери орзу қиларди. Унинг отаси Шимолий денгиз флотида хизмат қилган. У вафот этганида Лола жуда кичкина бўлган, аммо отасининг ҳарбий кийимдаги фотосуратлари оилада қолган. Айнан улар унинг учун ҳарбий хизматнинг биринчи тимсоли бўлиб қолди.
"Кичкиналигимда унинг суратларига - фуражка, телняшкага қарардим. Катта бўлсам, мен ҳам ҳарбий хизматчи бўламан, деб ўйлардим," - деб эслайди у.
Вақт ўтиши билан болаликдаги орзу мақсадга айланди. Жўраеванинг сўзларига кўра, хизмат йўли осон бўлмаган, бироқ у охир-оқибат ўзи орзу қилган нарсага эришишга муваффақ бўлган.
- Қийинчилик билан бўлса-да, орзуимга эришдим, - дейди Лола.
Бугунги кунда у Ўзбекистон Миллий гвардияси Фахрий қоровул батальони аёллар взводи гуруҳ офицери сифатида хизмат қилмоқда. Аммо хизматдан ташқари, унинг яна бир муҳим вазифаси бор - у онадир. Унинг қизи уч ёшда. Қизча ҳали боғчага бормай туриб, Лола хизматда бўлганида болага энага қараб туради. Бўш вақтини, дейди лейтенант, қизи билан ўтказишга ҳаракат қилади.
“Ишдан кейин ёки бўш кунларимда имкон қадар у билан бирга бўлишга, унинг тарбияси билан шуғулланишга ҳаракат қиламан”, - дейди Лола Жўраева.
Кўплаб ҳарбий хизматчилар сингари, дам олиш кунлари ҳар доим ҳам бўлавермайди. Баъзан хизмат тадбирларда иштирок этишни ёки режимни кучайтиришни талаб қилади, шунда дам олишга деярли вақт қолмайди. Лола Жўраеванинг айтишича, қизи туғилгач, хизматга муносабати ўзгарган.
"Мен хизматга янада масъулият билан ёндашадиган бўлдим. Энди мен кучли бўлишим ва нафақат жамиятга, балки фарзандимга ҳам ўрнак бўлишим кераклигини тушунаман," - дейди офицер.
У қизидан узоқ вақт узоқда бўлиш керак бўлган пайтларни энг оғир деб атайди.
"Она сифатида ҳар доим фарзандим ёнида бўлишни истайман. Аммо хизмат интизом ва вақтни талаб қилади, - баъзида эса, унинг тан олтшича, айниқса боласини қаттиқ соғинади, - Бундай пайтларда тез-тез қўнғироқ қилишга ёки шунчаки у ҳақида ўйлашга ҳаракат қиламан. Бу хизматни давом эттиришга куч беради."
Шу билан бирга, Лола Жўраева келажакда қизи унинг танловини билиши ва тушунишини хоҳлашини айтади.
"У онаси ўз юртига ҳалол ва муносиб хизмат қилаётганини билишини истайман," - дейди Лола.
Унинг сўзларига кўра, фахрий қоровулда хизмат қилиш инсон характерини аста-секин ўзгартиради. Қатъий интизом ва ўзини тута билиш кундалик ҳаётнинг бир қисмига айланиб бормоқда.
"Интизом ва қаддини ростлаш ҳаёт тарзига айланади. Лекин биз барибир аёллигимизча қоламиз," - дейди у.
Унинг сўзларига кўра, атрофдагилар унинг қаерда хизмат қилаётганини билганларида кўпинча ҳайрон бўлишади. Бу, айниқса, ёшлар билан учрашувларда яққол кўзга ташланмоқда. Жўраеванинг айтишича, ўсмир қизлар кўпинча ҳарбий хизматчиларнинг олдига келиб, Миллий гвардияга қандай хизматга кириш мумкинлигини сўрашади.
"Қандай талаблар бор, хизмат қилиш қийинми, танлов қандай ўтади, деб сўрашади. Уларга жуда қизиқ," - дейди лейтенант.
Унинг сўзларига кўра, бундай саволлар ҳатто илҳомлантиради ҳам.
"Қизларнинг хизмат қилгиси келаётганини кўрсанг, бу ёқимли. Демак, бизнинг ишимиз ҳақиқатан ҳам кимнидир рағбатлантиради," - дея табассум қилади суҳбатдош.
Давлат маросимларида фахрий қоровул ҳарбий хизматчилари чет эл етакчилари ва расмий делегацияларни қимир этмай кутиб олади. Бу халқаро тадбирларда армиянинг энг кўзга кўринган рамзларидан биридир.
Лола Жўраеванинг сўзларига кўра, меҳмонлар қоровул билан гаплашмайди - бу протоколда кўзда тутилмаган, аммо баъзида муносабатга қараб бўлинма қандай таассурот қолдираётганини тушуниш мумкин.
"Улар қараб туришади, жилмайишади. Уларга нима ёқиши юзларидан кўриниб турибди," - дейди Лола.
Унинг сўзларига кўра, меҳмонларнинг эътиборини кўпинча қоровулнинг ташқи кўриниши: баланд қомат, қатъий шакл, ҳаракатларнинг синхронлиги жалб қилади.
"Бизда баланд бўйли қизлар ва баланд бўйли йигитлар бор. Формаси ҳам жуда чиройли. Баъзида бу меҳмонларга ёқишини кўриш мумкин," - дейди офицер.
Шу билан бирга, хизматнинг ўзи тўлиқ диққатни жамлашни талаб қилади. Жўраеванинг айтишича, маросимларнинг ташқи тантанаворлиги ортида жиддий тайёргарлик ва доимий машғулотлар ётади. Хизматнинг барча қийинчиликларига қарамай, дейди у, у ҳеч қачон танловидан афсусланмаган.
"Агар ортга қайтиш имкони бўлганида, мен яна шу йўлни танлаган бўлардим," - дейди Лола. Шу билан бирга, унинг катта мақсади ҳам бор. Жўраева хизматда максимал чўққиларни забт этишни исташини тан олади: "Мен биринчи аёл генерал бўлишни истайман."
Унинг сўзларига кўра, бу унинг учун шунчаки юқори лавозим эмас.
"Бу катта масъулият. Мамлакатимга янада кўпроқ фойда келтириш ва бошқа аёлларга ўрнак бўлиш учун бунга эришмоқчиман," - дейди Лола Жўраева.
Хизматни тугатгач, унинг яна бир орзуси бор - дунёни томоша қилишдир.
"Мен саёҳат қилишни орзу қиламан. Ҳозирча фақат Ўзбекистонни кўрдим. Бошқа мамлакатларни ҳам кўргим келади," - дейди лейтенант.
Аммо ҳозир, дейди у, унинг асосий вазифаси - хизмат қилиш ва қизига ўрнак бўлишдир.
Изоҳлар мавжуд емас