Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Давлат органлари маълумотларидан эркин фойдаланиш учун яратилган Ўзбекистон очиқ маълумотлар давлат порталида эскирган маълумотлар ва ишламайдиган хизматлар мавжуд. Бунга блогер ва рақамли хавфсизлик бўйича эксперт Шуҳрат Қурбонов эътибор қаратди.
Очиқ маълумотлар портали 2015 йил 19 мартда ишга туширилди. Дастлаб у давлат органларининг тизимлаштирилган маълумотларини машинада ўқиладиган форматда сақлаш учун ягона платформа сифатида ишлаб чиқилган. Ушбу маълумотлардан фуқаролар, бизнес ва дастурчилар ахборот тизимлари, иловалар ва турли рақамли хизматларни яратишда фойдаланишлари мумкинлиги тахмин қилинган эди.
11 йил ичида портал сезиларли даражада ўсди. Ҳозирда data.egov.uz сайтида 13 мингдан ортиқ маълумотлар мажмуаси, 163 та ташкилот ва 106 мингдан ортиқ веб-хизматлар кўрсатилган. Бироқ, Қурбоновнинг сўзларига кўра, эълон қилинган маълумотлар сони ҳар доим ҳам унинг долзарблигини англатмайди. У порталнинг бир нечта бўлимларини текшириб, экспертнинг таъкидлашича, йиллар давомида янгиланмаган маълумотларни аниқлади ва улар билан боғлиқ баъзи хизматлар ишламаяпти.
Хусусан, Қурбонов маркировкаланган алкоголь ва тамаки маҳсулотлари бўйича солиқ маълумотлари мажмуасини мисол қилиб келтирди. Унга охирги ўзгартириш 2023 йил 15 сентябрда киритилган.
Бундан ташқари, кадастр бўлимида у охирги марта 2024 йил 15 майда янгиланган маъмурий-ҳудудий бирликлар ва манзиллар ҳақидаги маълумотларни топди. Шу билан бирга, порталда кўрсатилган веб-хизмат ҳозирда ишламаяпти.
Batafsil.uz порталда эълон қилинган маълумотлар мажмуасини ҳам текшириб чиқди. Масалан, Божхона қўмитаси бўлимида "Божхона тўловлари соҳасидаги умуммажбурий тусдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар рўйхати" жамланмаси 241 та ёзувни ўз ичига олади, бироқ тақдим этилганларнинг энг кечкиси 2022 йил 3 март санаси билан белгиланган.
Яна бир мисол — жамоат транспорти ҳаракати ҳақидаги маълумотлар. Порталдаги маълумотларга кўра, ушбу жамланма охирги марта 2022 йил 14 декабрда янгиланган. Шундай қилиб, маълумотлар уч ярим йилдан ортиқ вақт давомида ўзгармаган.
Мутахассиснинг фикрича, муаммо фақат эскирган ахборотда эмас. Очиқ давлат маълумотлари ўнлаб фойдали рақамли хизматлар ва стартапларни ривожлантириш учун асос бўлиши мумкин, аммо бунинг учун улар долзарб ва ҳаммабоп бўлиши керак. Қурбонов бунга мисол тариқасида қурилиш учун рухсатномалар реэстри, электр энергияси, сув ва газнинг фавқулодда ва режали ўчиши ҳақидаги маълумотлар, жамоат транспорти ҳаракати ҳақидаги GPS маълумотлари, савдо белгилари ва патентлар базаси, шунингдек, рўйхатдан ўтган дори воситалари ва уларнинг чекланган нархлари ҳақидаги маълумотларни келтирди.
“Ёки портал керак бўлмай қолди, ёки масъул идорадаги масъул шахс кутилмаганда масъул портал учун жавоб бермай қўйди. Қандай бўлмасин, бу ачинарли, чунки бундай очиқ маълумотлар хизматлари кўплаб стартаплар учун ажойиб асосдир", - деб ёзади Қурбонов.
Ресурс статистикаси ўн минглаб маълумотлар мажмуаларини қайд этар экан, бизнес "ўлик" ҳаволалар ва маънавий эскирган реестрларга дуч келади. Янгиланишлар тартиби устидан қатъий назорат ўрнатилмаса, IT-иқтисодиётнинг драйвери сифатида мўлжалланган ресурс расмий рақамли витринага айланиб қолиши мумкин.
Изоҳлар мавжуд емас