Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари 13 та норматив-ҳуқуқий ҳужжатдаги еттита хорижий атамани ўзбекча муқобиллари билан алмаштиришни назарда тутувчи қонун лойиҳасини биринчи ўқишда қабул қилишди. Янги ҳужжатга кўра, амалдаги қонунчилик тизимидан "аванс", "светофор", "пароль" каби бир қатор ўзлашма сўзларни чиқариб ташлаш режалаштирилмоқда.
Лойиҳага асосан қуйидаги хорижий атамаларни миллий муқобилларига ўзгартириш таклиф этилган:
- "аванс" — "бўнак";
- "маркировка" — "тамғалаш";
- "маршрут" — "йўналиш";
- "светофор" — "йўлчироқ";
- "коворкинг" — "иш маркази";
- "пароль" — "ўрон";
- "прогрессивный" — "илғор".
Қонун лойиҳаси муҳокамаси давомида депутатлар ва тилшунос олимлар ўртасида жиддий баҳс юзага келган. Хусусан, "Адолат" СДП депутати Нариман Умаров "светофор" ва "пароль" сўзларини ўзгартириш заруратига шубҳа билдирган. Унинг фикрича, "йўлчироқ" сўзи аслида кўча ёритгичини англатади, ҳаракатни тартибга солувчи светофор қурилмаси билан эса мазмунан фарқ қилади. Депутат аввалги тил ислоҳотларидаги муваффақиятсиз уринишларни ҳам эслатиб ўтган.
Бунга жавобан Фанлар академияси ҳузуридаги Ўзбек тили, адабиёти ва фольклори институти директори Низомиддин Маҳмудов таклифлар шунчаки ўзгартириш учун эмас, балки тил софлиги ва миллий қонуниятларни сақлаш учун киритилганини таъкидлаган. Олимнинг қайд этишича, "йўлчироқ" сўзи бадиий матнларда мавжуд ва жамоатчилик уни айнан светофор сифатида қабул қилади.
Шунингдек, "бўнак" ва "ўрон" каби сўзлар ҳам тарихий ёзма манбаларда кенг қўлланилгани билдирилган. Экспертларнинг хулосасига кўра, ушбу қонун лойиҳасининг қабул қилиниши юридик атамаларни унификация қилиш ва қўллашдаги турлича ёндашувларни бартараф этишга хизмат қилади.
2025 йилда ҳам ўзбекча муқобиллари билан алмаштирилган 40 та ўзлашма сўзлар рўйхати расман тасдиқланганди. Қарор давлат тилини ривожлантириш ва ортиқча хорижий таъсирлардан тозалашга қаратилган тил ислоҳоти доирасида қабул қилинган эди.
Изоҳлар мавжуд емас