Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Ўзбекистонда экстремистик, сепаратистик, фундаменталистик ва бошқа тақиқланган ташкилотларда иштирок этганлик учун 5 йилдан 10 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси белгиланди. Бундай бирлашмаларни ташкил этиш ёки уларга раҳбарлик қилиш эса 10 йилдан 15 йилгача қамоқ жазосига сабаб бўлади. Бу "Экстремизмга қарши курашиш тўғрисида"ги қонуннинг янги таҳририда назарда тутилган. Ҳужжатда экстремистик мазмундаги материалларни тайёрлаш ва сақлаш учун маъмурий жавобгарлик, судланган шахсларга нисбатан қўшимча чекловлар ҳамда уларни ижтимоий мослаштириш чоралари ҳам белгиланган.
Жумладан, Жиноят кодексига киритилган ўзгартиришлар тақиқланган ташкилотларда иштирок этиш хусусиятига қараб жазо тайинлашни назарда тутади.
Бундан ташқари, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс янги 184⁵-модда билан тўлдирилмоқда. Унга кўра, экстремизм, сепаратизм ёки мутаассиблик ғоялари билан йўғрилган, оммавий тартибсизликлар, фуқароларни зўравонлик билан кўчиришга чақириқларни ўз ичига олган ёки аҳоли орасида ваҳима тарқатишга қаратилган материалларни тарқатиш мақсадида тайёрлаш ёхуд сақлаш учун жавобгарлик белгиланади.
Шунингдек, экстремистик ва террористик ташкилотларнинг атрибутлари ҳамда рамзларини тарқатиш ёки намойиш этиш мақсадида тайёрлаш ва сақлаш ҳам ушбу модда доирасида кўриб чиқилади.
Бундай ҳуқуқбузарликлар учун фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг (БҲМ) 50 бараваридан 100 бараваригача, мансабдор шахсларга эса 100 бараваридан 150 бараваригача жарима ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ жазоси қўлланиши мумкин. Ҳуқуқбузарлик ашёлари мусодара қилинади.
Ташкилотлар фаолияти ҳам тўхтатиб турилиши мумкин
Ўзгартишлар юридик шахслар фаолиятига ҳам тааллуқли. Агар ташкилот экстремистик фаолиятга алоқадор бўлса, жумладан, уни молиялаштиришда иштирок этса, суд унинг фаолиятини бир йилгача бўлган муддатга тўхтатиб туриши мумкин.
Экстремизм билан боғлиқ жиноятлар учун судланганларга чекловлар
Экстремизм билан боғлиқ жиноятларда айбдор деб топилган шахсларга нисбатан ҳам қўшимча чекловлар жорий этилади.
Судланганлик ҳолати тугаллангунига ёки олиб ташлангунига қадар уларга журналистика, маърифий ва психологик фаолият билан шуғулланиш, оммавий ахборот воситаларига муассис бўлиш, шунингдек, оммавий тадбирлар ўтказиш учун рухсат олиш тақиқланади.
Шу билан бирга, қонунда бундай шахсларни жамиятга қайта мослаштириш чоралари ҳам назарда тутилган. Уларга ижтимоий, ҳуқуқий, тиббий ва психологик ёрдам кўрсатилади. Шунингдек, таълим олиш, касб-ҳунар ўрганиш ва ишга жойлашишда кўмак берилади.
Жазони ўтаб бўлганидан кейин шахсни ижтимоий мослаштириш бўйича индивидуал дастур бир йилгача амал қилиши мумкин.
Экстремизм ҳақида хабар берган фуқаролар ҳимоя қилинади
Қонунда экстремистик фаолият ҳолатлари ҳақида хабар берган фуқароларни давлат ҳимоясига олиш чоралари ҳам белгиланган. Хавфсизлик чоралари нафақат маълумот берган шахсларга, балки уларнинг оила аъзоларига ҳам татбиқ этилиши мумкин.
Бундан ташқари, бундай фуқаролар Вазирлар Маҳкамаси белгилайдиган тартибда рағбатлантирилиши мумкин.
Яна бир янгилик — экстремизмнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш бўйича давлат дастури ишлаб чиқилади. Ушбу дастурни Давлат хавфсизлик хизмати бошқа тегишли идоралар билан биргаликда тайёрлайди, ҳужжатни эса президент тасдиқлайди.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Ўзбекистонда қандай ҳаракатлар экстремизм деб ҳисобланиши ва қайси материаллар очиқ реестрга киритилиши ҳақида хабар берган эдик. Қонуннинг янги таҳририда экстремистик фаолият турлари санаб ўтилган, шунингдек, ташкилотлар, материаллар ва интернет манбаларини экстремистик деб топиш тартиби белгиланган.
Изоҳлар мавжуд емас