Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Зўравонлик йўли билан ҳокимиятни эгаллаш, ноқонуний қуролли тузилмалар ташкил этиш, террорчиликка чақириш ҳамда зўравонлик билан боғлиқ миллий, ирқий, этник ёки диний адоватни қўзғатиш экстремистик фаолият сифатида белгиланди. Бу "Экстремизмга қарши курашиш тўғрисида"ги қонуннинг янги таҳририда назарда тутилган. Ҳужжатда, шунингдек, экстремистик ташкилотлар, материаллар ва интернет манбалари бўйича очиқ электрон реестр ташкил этилиши белгиланган.
Қонуннинг янги таҳририга кўра, конституциявий тузум асосларини зўравонлик билан ўзгартириш, мамлакатнинг ҳудудий яхлитлиги ва суверенитетини бузиш, ҳокимиятни эгаллаб олиш, ноқонуний қуролли тузилмаларни ташкил этиш ҳамда уларда иштирок этиш экстремистик фаолиятга киради.
Бундан ташқари, бундай ҳаракатларни режалаштириш, уларга тайёргарлик кўриш, рағбатлантириш ва омма олдида шундай ҳаракатларга чақириш ҳам экстремизм сифатида баҳоланади.
Рўйхатга террорчилик фаолиятига оммавий чақириқлар, миллий, ирқий, этник ёки диний адоватни қўзғатиш ҳам киритилган. Бунда адоват зўравонлик қўллаш ёки унга чақириш билан боғлиқ бўлиши керак.
Шунингдек, фуқароларни миллий, ирқий, этник ёки диний мансублигига қараб устун ёки камситилган деб тарғиб қилиш, агар бу адоват, тоқатсизлик ёки низони келтириб чиқаришга қаратилган бўлса, экстремистик фаолият ҳисобланади.
Қонунда экстремистик материаллар тушунчаси ҳам алоҳида белгиланган. Унга тарқатиш учун мўлжалланган, экстремистик фаолиятга оммавий чақириқларни ўз ичига олган, бундай ҳаракатларнинг зарурлигини асослайдиган ёки уларни очиқдан-очиқ оқлайдиган ҳужжатлар ва бошқа ахборотлар киритилган.
Шу билан бирга, қонуннинг айрим нормаларидаги "диний экстремизм" атамаси кенгроқ маънони англатувчи "экстремизм" тушунчасига алмаштирилган.
Қандай маълумотлар очиқ реестрга киритилади?
Янгиликлардан бири — экстремистик ташкилотлар, материаллар ва интернет манбалари бўйича электрон реестр ташкил этилишидир. Ушбу реестрни Адлия вазирлиги юритади ва вазирликнинг расмий сайтида очиқ фойдаланиш учун жойлаштиради.
Реестрга қуйидаги маълумотлар киритилади:
-
экстремизм билан боғлиқлиги сабабли фаолияти тўхтатиб турилган ташкилотлар;
-
экстремистик деб топилган ташкилотлар;
-
экстремистик деб топилган материаллар;
-
экстремистик ахборот икки ва ундан ортиқ марта, яъни бир йил давомида мунтазам жойлаштирилган ёки тарқатилган интернет-ресурслар.
Тегишли қарор қабул қилинган кундан бошлаб 10 кун ичида маълумотлар реестрга киритилиши керак. Реестрдаги янги ёзувлар ва ўзгаришлар ҳақидаги ахборот эса 24 соат ичида оммавий ахборот воситалари ва интернетда эълон қилинади.
Материаллар қандай тартибда экстремистик деб топилади?
Материаллар ёки интернет манбаларини экстремистик деб топиш учун дастлаб экспертиза хулосаси олиниши керак. Унда тегишли ахборот мавжудлиги тасдиқланиши лозим.
Шундан сўнг Бош прокуратура тақдим этилган ҳужжатларнинг асослилигини текширади. Агар етарли асослар мавжудлиги тасдиқланса, Бош прокурор ёки унинг ўринбосари Олий судга ариза билан мурожаат қилади.
Суд ҳужжатлари устидан кассация тартибида 72 соат ичида шикоят қилиш мумкин. Бироқ шикоят берилиши суд қарорининг ижро этилишини тўхтатиб турмайди.
Изоҳлар мавжуд емас