Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Футбол бўйича 2026 йилги жаҳон чемпионати старт олишидан аввал геосиёсий кескинликлар, виза чекловлари, чипталар нархининг ҳаддан ташқари қимматлиги ва экологик муаммолар сабабли кескин танқидлар марказида қолди. Экспертлар ФИФА раҳбариятини сиёсий бетарафлик принципларини бузишда ва футболни оддий мухлислар учун очиқ бўлмаган тижорий шоуга айлантиришда айбламоқда.
Мусобақа атрофидаги баҳслар ФИФА президенти Жанни Инфантино ва АҚШ президенти Дональд Трамп ўртасидаги фавқулодда яқинликдан бошланган. Низомга кўра ташкилот сиёсатдан бутунлай йироқ бўлиши лозим бўлса-да, Инфантинонинг Трампга "ФИФА тинчлик мукофоти"ни топшириши жамоатчиликда эътироз уйғотди. Бундан ташқари, тарихда илк бор мезбон давлат (АҚШ) мусобақа иштирокчиларидан бири (Эрон) билан очиқ ҳарбий-сиёсий тўқнашув ҳолатида турибди.
АҚШнинг қатъий иммиграция сиёсати туфайли Эрон ва Гаити мухлисларига мамлакатга кириш тақиқланди, Сенегал ва Кот-д'Ивуар каби давлатлар фуқароларига эса виза бериш тўхтатилди. Халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотларини стадионлар атрофида ноқонуний мигрантларга қарши ICE идораси томонидан ўтказилиши мумкин бўлган рейдлар ҳам хавотирга солмоқда.
Маълумот учун, BBC томонидан АҚШ Давлат департаменти маълумотлари асосида эълон қилинган расмий статистикага кўра ҳам Ўзбекистон ва шу каби давлатлар фуқаролари учун АҚШнинг "B" туридаги (сайёҳлик ва бизнес) визаларини рад этиш кўрсаткичи 50 фоиздан юқори экани аниқланган. Хусусан, мамлакатимиз дунё бўйича АҚШ визасини олиш энг қийин бўлган ва рад жавоблари 40 фоиздан ошадиган 11 та давлат қаторидан жой олган.
Тижорий томондан эса ФИФА қўллаётган "динамик нарх белгилаш" тизими чипталар баҳосини ақл бовар қилмас даражага кўтариб юборган. Айни пайтда расмий сайтда финал учун энг арзон чипта 8 625 доллар, ногиронлар араваси учун жой эса 10 350 доллар этиб белгиланган. Энг юқори сектордаги биринчи қаторнинг сўнгги чиптаси эса рекорд даражада — 690 000 долларга баҳоланган.
Бундай адолатсиз нарх сиёсати ва шаффофликнинг йўқлиги сабабли мухлислар ташкилотлари Европа Иттифоқига расмий шикоят киритган. АҚШнинг Нью-Йорк ва Нью-Жерси штати бош прокурорлари эса ФИФАга нисбатан тергов ҳаракатларини бошлаб юборган.
Экологик нуқтаи назардан ҳам бу турнир тарихдаги энг зарарли мусобақа бўлиши кутилмоқда. Мезбон шаҳарлар орасидаги масофанинг узоқлиги ва доимий парвозлар туфайли атмосферага 9 миллион тоннадан ортиқ карбонат ангидрид чиқиндиси чиқарилиши ҳисоблаб чиқилган.
Стадионларнинг шаҳар чеккасида жойлашгани ва жамоат транспорти тарифларининг сунъий равишда оширилгани (масалан, Нью-Йоркдан MetLife стадионигача бўлган поезд чиптаси норозиликлардан сўнг 150 доллардан 98 долларга туширилган) ФИФАнинг "яшил ва экологик тоза мусобақа" ҳақидаги ваъдалари шунчаки қуруқ гап эканини кўрсатмоқда.
Изоҳлар мавжуд емас