Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Тожикистондаги Роғун гидроэлектр станцияси тоннелларидан бирида сув тўплаш резервуари ёрилиши оқибатида беш киши жабрлангани ҳақида хабар берилди. Ҳодиса тўғоннинг ўзи бузилганини англатмайди, бироқ Роғун тўғони жиддий шикастланиб, сув омборидаги катта ҳажмдаги сув назоратсиз чиқиб кетса, Марказий Осиё давлатлари, жумладан, Ўзбекистон учун қандай оқибатлар юзага келиши мумкинлиги ҳақида саволларни келтириб чиқаради.
Тожикистон оммавий ахборот воситаларидаги хабарларга кўра, 21 октябрь куни тахминан соат 16:15 да қурилаётган ГЭСнинг тўртинчи қаватидаги тоннелда цементлаш ишлари вақтида хавфли ҳодиса содир бўлган. Техник сувни йиғиш учун мўлжалланган юқори резервуар ёрилиб, пастдаги сув чиқариш резервуари ҳам шикастланган. Иккала идишдаги сув тоннелнинг қуйи қисмига оқиб тушган.
Бироқ қурбонлар сонига оид маълумотлар бир-биридан фарқ қилади. Тожикистоннинг давлат назорат хизмати ҳеч ким жароҳат олмаганини билдирган.Бошқа манбалар эса ўз манбаларига таяниб, ҳодисада бешдан ортиқ ишчи жабрланганини хабар қилган.
Ҳодиса сабабларини аниқлаш учун махсус ишчи гуруҳ тузилган. Мутахассислар резервуарларнинг техник ҳолати, уларни маҳкамлаш воситалари ва қурилиш майдонида хавфсизлик талабларига риоя этилишини текширмоқда.
Агар Роғун тўғони жиддий шикастланса, сув қаерга йўналиши мумкин?
Бу саволга жавоб бериш учун тоннелдаги авария билан тўғоннинг бузилиши ўртасидаги фарқни ҳисобга олиш керак. Тоннелдаги техник сув резервуари ёрилиши Роғун сув омборидаги сувнинг чиқиб кетишини англатмайди. Аммо тўғоннинг ўзи бузилиши каби фавқулодда ҳолат юз берса, оқибатлар анча кенг ҳудудга таъсир қилиши мумкин.
Жаҳон банкининг Роғун ГЭСи бўйича экологик ва ижтимоий баҳолаш ҳужжатларида эҳтимолий сув тошқини хавфи фақат Роғун билан чекланмаслиги, балки Вахш дарёси бўйлаб жойлашган Норак ГЭСи ва бошқа гидроэнергетика иншоотларини ҳам қамраб олиши қайд этилган. Ҳужжатларда қуйи Вахш водийси ва Вахш ҳамда Панж дарёлари қўшилиб, Амударёни ҳосил қиладиган ҳудудгача бўлган минтақа фавқулодда вазиятларга тайёргарликда ҳисобга олиниши кераклиги кўрсатилган.
Шу сабабли тўғон бузилган тақдирда, сув оқимининг эҳтимолий йўналишини баҳолашда биринчи навбатда Вахш дарёси водийси, Норак ГЭСи ва дарё қуйи оқимидаги ҳудудлар кўриб чиқилади. Кейинги оқибатлар эса сув омборидаги сув ҳажми, тўғоннинг қай даражада шикастлангани, сув чиқиш тезлиги ва қуйи оқимдаги гидротехника иншоотларининг ҳолатига боғлиқ бўлади.
Сув Ўзбекистонгача етиб келиши мумкинми?
Амударё ҳавзаси Ўзбекистонни ҳам қамраб олгани учун йирик сув тошқинининг трансчегаравий оқибатларини инкор этиб бўлмайди. Жаҳон банки ҳужжатларида ҳам фавқулодда вазиятларга тайёргарликни Амударё бўйлаб қуйи оқимда жойлашган давлатлар билан мувофиқлаштириш масаласи кўриб чиқилган.
Йирик тўғонлар билан боғлиқ хавфни баҳолашда фақат иншоотнинг мустаҳкамлиги эмас, фавқулодда вазият юз берганда аҳолини қанчалик тез огоҳлантириш ва эвакуация қилиш имконияти ҳам муҳим. Жаҳон банкининг Роғун лойиҳаси бўйича маълумотларида қурилиш босқичлари учун фавқулодда вазият режалари ишлаб чиқилиши, сув тошқинини прогнозлаш ва эрта огоҳлантириш тизимлари ривожлантирилиши қайд этилган.
Шу нуқтаи назардан, ҳозирги ҳодиса бўйича жамоатчилик учун энг муҳим саволлар — тоннелдаги аварияга нима сабаб бўлгани, хавфсизлик талаблари бузилган-бузилмагани ва ишчиларнинг аҳволи ҳақидаги маълумотлар нима учун турлича эканидир. Тўғон бузилиши эҳтимоли эса алоҳида техник сценарий сифатида, аниқ далиллар ва мутахассислар ҳисоб-китоблари асосида баҳоланиши лозим.
Изоҳлар мавжуд емас