Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Озарбайжонда мактаб формаси ва ҳижоб атрофидаги баҳс халқаро миқёсда ҳам давом этмоқда. Мамлакатдаги ҳукмрон "Янги Озарбайжон" партияси туркиялик сиёсатчиларни Бокунинг ички ишларига аралашмасликка чақирди. Minval нашри хабар беришича, партия баёнотида Озарбайжон ва Туркия дунёвий давлатлар экани таъкидланиб, ҳижоб масаласи ҳамда таълим сиёсати атрофидаги баҳслардан сиёсий мақсадларда фойдаланишга йўл қўймаслик зарурлиги айтилган.
Можаро 21 сентябрь куни Озарбайжон Вазирлар Маҳкамаси давлат умумтаълим мактабларида ўқувчилар кийимига оид қоидаларни ўзгартирганидан кейин кучайди. Янги талабларда белгиланган мактаб формасининг бир хиллигини бузадиган ёки таълимнинг дунёвийлик тамойилига мос келмайдиган бошқа кийим элементларидан фойдаланишга рухсат берилмаслиги кўрсатилган. Бироқ ҳужжатда "ҳижоб" сўзи алоҳида тилга олинмаган.
Шунга қарамай, сентябрь охиридан бошлаб ҳижоб ўраган айрим ўқувчи қизларнинг давлат мактабларига киритилмагани ҳақида хабарлар ва видеолар тарқалди. Ҳолатлар жамоатчилик норозилигига сабаб бўлиб, Боку ва бошқа ҳудудларда кийиниш қоидаларига қарши чиқишлар кузатилди. Озарбайжон Ички ишлар вазирлиги маълумотига таянган хабарларга кўра, 12 октябрь куни пойтахтдаги намойишлар билан боғлиқ ҳолатлар юзасидан 37 киши ҳибсга олинган.
Эрон медиасига нисбатан танқидлар
Ҳижоб можароси фонида Озарбайжоннинг айрим медиа вакиллари ва жамоат арбоблари баҳснинг халқаро ахборот майдонида ёритилишига ҳам эътироз билдирмоқда. Turkiston медиа гуруҳи раҳбари Оқил Жамол ва Озарбайжон Матбуот кенгаши бошқаруви аъзоси Мушфиқ Аласкарли иштирокидаги муҳокамада айрим хорижий кучлар мактаб формаси масаласини диний эркинликларни чеклаш сифатида талқин қилиб, вазиятдан сиёсий мақсадларда фойдаланаётгани ҳақида фикрлар билдирилди.
Муҳокама иштирокчилари, хусусан, Эрон медиаси ва ижтимоий тармоқларининг бу мавзудаги фаоллигини танқид қилди. Уларнинг фикрича, мактаб кийимига оид талаблар ҳижобни тақиқлаш сифатида талқин қилиниши орқали жамоатчиликда давлат диний эътиқодга қарши сиёсат олиб бораётгани ҳақида тасаввур пайдо бўлиши мумкин.
Шу билан бирга, бу баҳо муҳокама иштирокчиларининг позициясини акс эттиради. Эрон томонининг ушбу вазиятдан атайлаб сиёсий мақсадларда фойдаланаётгани ҳақидаги даъволар келтирилган материалларда мустақил равишда тасдиқланган далиллар билан асосланмаган.
Оқил Жамол ва Мушфиқ Аласкарли ахборот майдонидаги баҳслар жамоатчилик ишончига таъсир қилиши мумкинлигини ҳам таъкидлади. Улар расмий идоралар воқеаларга тезкор муносабат билдириши, журналистлар эса қоидаларнинг мазмуни ва уларнинг амалда қўлланишини таҳлил қилиши зарурлигини айтди.
Ўқитувчиларга ҳам кийиниш талаблари жорий қилинди
Баҳс фақат ўқувчилар билан чекланмади. 6 октябрь куни Озарбайжон Вазирлар Маҳкамаси давлат умумтаълим муассасаларида ишлайдиган педагогларнинг кийинишига оид талабларни ҳам тасдиқлади. Ҳужжатга кўра, ўқитувчиларнинг кийими таълимнинг дунёвийлик тамойилига мос, озода, содда ва ишбилармонлик услубида бўлиши керак.
Айрим ўқитувчилар ҳижобни ечиш ёки ишга келмаслик ҳақида огоҳлантирилганини билдирган. Бу ҳолатлар ҳақида мустақил нашрлар хабар берди. Демак, ҳужжатларда ҳижоб тўғридан-тўғри тилга олинмаган бўлса-да, дунёвийлик ва ягона форма талабларининг амалда қандай талқин қилиниши асосий баҳс мавзусига айланган.
Озарбайжон расмийлари эса мактабларда ягона кийиниш қоидаларига риоя этилишини таъминлашни таълим муассасаларида тартиб ва бир хил муҳитни шакллантириш билан изоҳламоқда. Мактаб формасига оид масалаларни ҳал қилиш ваколати педагогик кенгашларга берилган.
Туркия билан муносабатлар ҳам баҳс марказида
Озарбайжондаги ҳижоб масаласи Туркияда ҳам муҳокама қилинмоқда. Айрим туркиялик сиёсатчилар ва жамоатчилик вакиллари мактабларда ҳижобга нисбатан чекловлар қўлланилаётгани ҳақидаги хабарларга муносабат билдирган. Озарбайжон ҳукмрон партиясининг баёноти эса бундай баҳслардан мамлакатнинг ички ишларига аралашиш учун фойдаланмаслик кераклигига урғу берган.
Масалада икки ёндашув тўқнашмоқда: Озарбайжон томонидаги расмий ва сиёсий позиция таълимнинг дунёвийлиги ҳамда ягона мактаб формаси талабларига таянса, танқидчилар амалда ҳижоб ўраган ўқувчиларнинг дарсга киритилмаётгани диний эътиқодни ифода этиш ҳуқуқи билан боғлиқ саволларни келтириб чиқараётганини таъкидламоқда. Қоидаларда ҳижобнинг алоҳида тилга олинмагани эса уларнинг амалда қандай қўлланиши ҳақидаги баҳсни бартараф этмаган.
Шундай қилиб, Озарбайжондаги ҳижоб можароси мактаб формасига оид талаблар доирасидан чиқиб, таълимнинг дунёвийлиги, диний эътиқод эркинлиги ва ташқи сиёсий таъсирлар ҳақидаги баҳсга айланди. Эрон медиаси ва туркиялик сиёсатчиларнинг иштироки ҳақидаги танқидлар эса мазкур баҳснинг халқаро сиёсий тус олаётганини кўрсатмоқда.
Изоҳлар мавжуд емас