Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Дональд Трамп бошчилигидаги "Тинчлик кенгаши" Ғазо секторини қайта тиклаш ва бошқарув тизимини йўлга қўйишнинг дастлабки босқичи учун 2,45 миллиард долларлик олти ойлик режани тақдим этди. Дастур 66 та лойиҳани ўз ичига олади ва вақтинчалик уй-жойлардан тортиб, инфратузилма, тиббиёт, хавфсизлик ва иқтисодиётни қайта тиклашгача бўлган йўналишларни қамраб олади.
Режа 23 сентябрь куни Нью-Йоркда, БМТ Бош Ассамблеяси йиғилишлари доирасида "Тинчлик кенгаши" аъзолари иштирокида муҳокама қилинган. Ҳужжат тахминан бир йил давомида кенгаш аъзолари ва Фаластиннинг технократик ҳукумати вакиллари иштирокида ишлаб чиқилган. Кенгаш таркибида 28 давлат борлиги хабар қилинган.
2,45 миллиард доллар қаерга сарфланади?
Режада маблағлар олтита асосий йўналишга тақсимланган. Энг катта улуш инфратузилмани тиклашга — қарийб 1 миллиард долларга тўғри келади. Бу маблағлар вақтинчалик бошпаналар, вайроналарни тозалаш, шифохоналар, йўллар, электр ва сув таъминотини тиклаш каби ишларга сарфланиши кўзда тутилган.
Хусусан, 400 миллион доллар уруш натижасида уй-жойидан айрилган аҳоли учун вақтинчалик, иссиқликни сақловчи модул уйлар ва бошпаналарга, 275 миллион доллар вайроналар ва портламай қолган қуролларни тозалашга, 50 миллион доллар шифохоналарни қайта тиклашга, 30 миллион доллар йўл инфратузилмасини таъмирлашга сарфланади. Бундан ташқари электр таъминотини тиклаш ва 25 мингта кўчма қуёш энергияси қурилмасини ўрнатиш, Исроил ва Миср билан чегара ўтиш пунктларини тиклаш режалаштирилган.
Режада Ғазонинг айрим ҳудудларида устувор қурилиш ишларига халақит берувчи ерости туннелларини доимий равишда тўлдириш ҳам назарда тутилган.
Хавфсизлик учун 885 миллион доллар
Дастурда хавфсизлик йўналишига ҳам катта маблағ — тахминан 885 миллион доллар ажратилмоқда.
Бу маблағлар ҳисобига Рафаҳда 5 минг нафаргача халқаро барқарорлаштириш кучлари ходимларини жойлаштириш имконини берадиган объект қуриш, кўпмиллатли хавфсизлик контингентини танлаш, ўқитиш ва жиҳозлаш режалаштирилган.
Шунингдек, Ғазода янги Фаластин полициясини шакллантириш учун 120 миллион доллар ажратилиши кўзда тутилган. Яна 20 миллион доллар қурол-яроғ ва ўқ-дориларни топширишни рағбатлантириш дастурига йўналтирилади.
Режага кўра, келгусида Ғазонинг Исроил ва Миср билан чегара ўтиш пунктларини бошқариш Фаластиннинг технократик ҳукумати зиммасига ўтказилиши керак.
Аҳолини чодирлардан чиқариш режалаштирилмоқда
"Тинчлик кенгаши" режасида Ғазодаги энг долзарб масалалардан бири сифатида чодирларда яшаётган аҳолини вақтинчалик уй-жойларга кўчириш кўрсатилган.
Бу мақсад учун 400 миллион доллар ажратилиши режалаштирилган. Бундан ташқари, Бирлашган Араб Амирликлари Рафаҳ ҳудудида 50 минг кишига мўлжалланган "Эмиратлар маҳалласи" деб номланган пилот лойиҳани молиялаштириши кўзда тутилган. У ерда мустақил сув, электр ва бошқа коммуникациялар бўлиши режалаштирилмоқда.
Тиббиёт, таълим ва иқтисодиётга ҳам маблағ ажратилади
Режада 300 миллион долларга яқин маблағ соғлиқни сақлаш, таълим ва ижтимоий дастурларга йўналтирилиши белгиланган.
Бироқ дастур фақат гуманитар ёрдам билан чекланмайди. У Ғазода ишлайдиган давлат бошқаруви ва иқтисодий тизимни шакллантиришни ҳам кўзда тутади.
Хусусан, рақамли шахсни идентификация қилиш тизими, рақамли тўловлар, 4G алоқаси, электрон тиббиёт ва таълим тизимларини жорий этиш, кичик бизнесни қайта ишга тушириш учун грантлар ажратиш ҳамда янги инвестиция фонди ташкил этиш режалаштирилган.
Ғазони тўлиқ тиклаш учун қанча маблағ керак?
2,45 миллиард долларлик дастур Ғазони тўлиқ қайта қуриш учун зарур маблағнинг кичик қисмини ташкил этади.
"Тинчлик кенгаши" ҳисоб-китобларига кўра, Ғазодаги жисмоний зарарнинг ўзи 35,2 миллиард долларга баҳоланмоқда. Ҳудудни тўлиқ тиклаш ва қайта қуриш учун эса кейинги 10 йил давомида тахминан 71,4 миллиард доллар талаб этилади.
БМТ ҳужжатларида ҳам 71,4 миллиард долларлик ҳисоб келтирилган. Шу билан бирга, "Тинчлик кенгаши" реконструкция учун 17 миллиард долларлик ваъдалар олгани, аммо ваъда қилинган маблағларни амалда ажратиш ўртасида катта фарқ борлиги қайд этилган.
Режани амалга оширишга тўсиқлар бор
Ҳозирча дастурнинг тўлиқ молиявий таъминоти таъминланмаган. "Тинчлик кенгаши" режани амалга ошириш учун зарур бўлган 2,45 миллиард доллар маблағнинг барчасини ҳали йиғмаган.
Бундан ташқари, режанинг амалга ошиши Исроил ва ҲАМАСнинг ҳамкорлигига ҳам боғлиқ. Axios маълумотига кўра, Исроил ҳукумати режанинг айрим қисмларига принципиал розилик билдирган, аммо уни амалга оширишни бошлашни кечиктирмоқда. ҲАМАС эса қуролсизланишга принципиал розилик билдирган, аммо бу жараён ҳали амалда синовдан ўтмаган.
"Тинчлик кенгаши" жараённи Исроилда 27 октябрь куни бўлиб ўтиши кутилган сайловлардан кейин жадаллаштиришга умид қилмоқда. Бироқ сайлов натижасида сиёсий бошқарувда узоқ давом этадиган ноаниқлик юзага келиши режанинг амалга ошишини яна кечиктириши мумкин.
Ғазо ҳали ҳам оғир вазиятда
Режа тақдим этилган бир вақтда Ғазода вазият тўлиқ барқарорлашгани йўқ. AP ва DW хабарларида ҳудудда қайта қуриш ишлари олдида жиддий сиёсий ва хавфсизлик тўсиқлари сақланиб қолаётгани таъкидланган.
Шунинг учун 2,45 миллиард долларлик дастур ҳозирча Ғазони тўлиқ қайта қуриш режаси эмас, балки кейинги босқичдаги кенг кўламли тиклаш ишларини бошлаш учун мўлжалланган биринчи олти ойлик дастур ҳисобланади.
Унинг муваффақияти нафақат маблағларни йиғиш, балки хавфсизлик, қуролсизланиш, бошқарув ва Ғазонинг келгуси сиёсий мақоми бўйича келишувларга ҳам боғлиқ бўлади.
Изоҳлар мавжуд емас