Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. АҚШ президенти Дональд Трампнинг махсус вакиллари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер 12 ноябрь куни Москвада Россия президенти Владимир Путин билан учрашди. Томонлар Украинадаги урушни тугатиш бўйича музокараларни давом эттириш, шунингдек, Европа давлатларини кейинги дипломатик жараёнларга жалб қилиш масаласини муҳокама қилди.
Учрашув Абу-Дабида АҚШ воситачилигида Россия ва Украина делегациялари ўртасида ўтказилган икки кунлик музокаралардан кейин бўлиб ўтган. Бироқ музокараларда Европа давлатлари асосий уч томонлама форматга киритилмагани эътиборни тортди. Бу эса Украина тақдири ва Европа хавфсизлигига бевосита дахлдор масалалар муҳокама қилинаётган жараёнда Европа нега четда қолаётгани ҳақида саволларни келтириб чиқарди.
Европа нега музокаралар столида йўқ?
Абу-Дабидаги учрашувларда Россия, Украина ва АҚШ делегациялари иштирок этган. Буюк Британия, Франция, Германия ва Италия, шунингдек, НАТО ҳамда Европа Иттифоқи вакиллари ҳам музокаралар ўтказилган шаҳарда бўлган. Бироқ улар асосий уч томонлама музокараларга қўшилмаган, Украина ва Европа вакиллари алоҳида маслаҳатлашувлар ўтказган.
Бунинг асосий сабаби — Москва Европа давлатларининг музокараларда бевосита иштирок этишига қарши. Россия делегацияси раҳбари Владимир Мединский Европа вакилларини музокараларга жалб қилиш заруратини шубҳа остига қўйган. Унинг айтишича, Европа давлатлари Россияга урушни ҳал қилиш бўйича аниқ тинчлик таклифларини тақдим этмаган.
Кремль эса музокаралар Россия, Украина ва АҚШ ўртасидаги уч томонлама форматда давом этиши кераклигини билдирган. Москва Европа давлатлари билан алоҳида мулоқот каналлари мавжудлигини ҳам таъкидламоқда.
Киев ва Вашингтон Европа иштирокини хоҳламоқда
Украина эса Европа давлатлари музокараларнинг ҳар бир босқичида иштирок этиши керак, деб ҳисоблайди. Президент Владимир Зеленскийнинг таъкидлашича, Европа хавфсизлиги ва Украина келажаги муҳокама қилинаётган жараёнда Европа вакилларининг иштирокисиз тўлиқ келишувга эришиш қийин.
АҚШ вакиллари ҳам Европа давлатларини кейинги музокараларга қўшиш тарафдори. Жаред Кушнер Абу-Дабидаги учрашувлардан кейин Путин билан мулоқотда европаликларни музокаралар форматига киритиш имконияти ҳам муҳокама қилинишини айтган.
Вашингтоннинг фикрича, урушни тугатиш бўйича келишув нафақат Украина ва Россия, балки бутун Европа хавфсизлигига таъсир қилади. Шу сабабли Европа давлатлари ҳам келажакдаги хавфсизлик кафолатлари ва минтақавий тартиб масалалари бўйича музокараларда қатнашиши керак.
Европанинг ўзида ҳам ягона позиция йўқ
Европа давлатлари музокараларда иштирок этишни истаса-да, уларнинг номидан ким гапириши ва Россия билан тўғридан-тўғри мулоқот қандай олиб борилиши масаласида ҳамон ягона позиция шаклланмаган.
Айрим давлатлар Европа Россия билан бевосита мулоқот қилиши керак, деб ҳисоблайди. Бошқалари эса бундай алоқалар фақат умумий Европа позицияси асосида олиб борилиши лозимлигини таъкидламоқда. Бу масала Дублинда ўтаётган Европа раҳбарлари учрашувларида ҳам муҳокама қилинмоқда.
Музокараларда ҳозирча қандай натижа бор?
Абу-Дабидаги икки кунлик музокаралар якунида Россия ва Украина ҳарбий асирларни йирик миқёсда алмашиш бўйича принципиал келишувга эришган. Бироқ урушни тугатиш бўйича асосий келишмовчиликлар сақланиб қолмоқда.
Хусусан, ҳудудий масала ҳамон энг мураккаб муаммолардан бири бўлиб турибди. Россия Донбасс бўйича талабларини илгари сураётган бир пайтда, Украина босиб олинган ҳудудларни беришга рози эмас.
АҚШ вакилларининг Путин билан учрашувидан кейин Зеленский билан ҳам мулоқот ўтказиши режалаштирилган. Шу тариқа Вашингтон Москва ва Киев билан алоҳида музокараларни давом эттирмоқда. Аммо Европа давлатларининг асосий музокаралар форматига қачон ва қай тарзда қўшилиши ҳозирча очиқ қолмоқда.
Изоҳлар мавжуд емас