Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. 2019 йилда Hilton меҳмонхонаси ва Конгресс-холл фойдаланишга топширилгач, давлатга беғараз берилиши айтилган эди. Етти йил ўтиб, Hilton Tashkent, Wyndham Bukhara меҳмонхонаси ва CAEX кўргазма марказини бирлаштирган бизнес АҚШда рўйхатдан ўтган очиқ компания таркибига ўтди.
Қимматли қоғозлар ва биржалар бўйича комиссия ҳужжатларига кўра, компания акцияларининг асосий қисми Жаҳонгир Ортиқхўжаев ва унинг қизи Ирода Абдувахитова назоратида қолган. Шу билан бирга, Hilton Tashkent меҳмонхонасини бошқарувчи компания 2025 йил бошигача солиқ имтиёзларидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлган.
Давлатга бериш ваъдаси нима бўлган?
2019 йил Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг Тошкент шаҳри ҳокими эди. Ўшанда Ортиқхўжаев AKFA Dream World компанияси Tashkent City лойиҳаси доирасида Hilton меҳмонхонаси ва Конгресс-холлни қураётганини тасдиқлаб, икки объект фойдаланишга топширилгач, давлатга беғараз берилишини айтган.
Бироқ АҚШнинг Қимматли қоғозлар ва биржалар бўйича комиссиясига тақдим этилган ҳужжатларда Hilton Tashkent бошқа бизнеслар билан биргаликда хусусий корпоратив тузилма таркибида қайд этилган.
Hilton қандай қилиб АҚШ компанияси таркибига ўтди?
Ҳужжатларга кўра, Hilton Tashkent меҳмонхонасига эгалик қилувчи AKFA Dream World, Wyndham Bukhara меҳмонхонасини бошқарувчи Cultural Landmark Hotel ва CAEX кўргазма маркази TEG SPV LLC холдинги орқали бирлаштирилган.
2026 йил октябрда TEG SPV улушларининг деярли 100 фоизи АҚШда рўйхатдан ўтган StageWise Strategies Corp. компаниясига акциялар алмашинуви орқали ўтказилган. Кейинчалик компания TEG Overseas, Inc. номи билан фаолият юрита бошлади. Ҳужжатларида ушбу битим 2026 йил 13 октябрда якунлангани, Ўзбекистондаги давлат рўйхатидан ўтказиш жараёни эса кейинроқ расмийлаштирилгани кўрсатилган.
Битим натижасида TEG SPV АҚШ компаниясининг шўъба корхонасига айланди. Унинг асосий бизнеси ва операцион компаниялари ҳам янги корпоратив тузилма таркибига кирди. Бу Hilton брендининг ўзи АҚШ компаниясига сотилганини эмас, балки Тошкентдаги Hilton меҳмонхонасига эгалик қилувчи корхона жойлашган холдингнинг корпоратив назорати ўзгарганини англатади.
Компания акциялари кимларнинг қўлида?
Тақдим этилган маълумотларга кўра, Жаҳонгир Ортиқхўжаев TEG Overseas акцияларининг қарийб 68,25 фоизига эгалик қилади. Унинг қизи Ирода Абдувахитова эса акцияларнинг 31,14 фоизига бевосита эгалик қилади ва компания директорлар кенгаши аъзоси ҳисобланади.
Компания акциялари АҚШнинг биржадан ташқари фонд биржа бозорида баҳоланади. Демак, бизнес АҚШда рўйхатдан ўтган очиқ компания таркибига кирган бўлса-да, унинг назорат пакетлари Ортиқхўжаевлар оиласи қўлида қолган.
Hilton қандай солиқ имтиёзларидан фойдаланган?
Hilton Tashkent меҳмонхонасига эгалик қилувчи AKFA Dream World компаниясига 2017 йилда қабул қилинган президент қарори асосида барча турдаги солиқлардан, жумладан қўшилган қиймат солиғи ва фойда солиғидан озод қилиш имтиёзи берилгани қайд этилган. Имтиёзнинг амал қилиш муддати 2025 йил 1 январда тугаган.
Меҳмонхона 2019 йил охирида ишга туширилган ва 2020 йилдан ҚҚС бўйича имтиёздан фойдаланган. Бироқ компаниянинг молиявий ҳисоботида фойда солиғи бўйича имтиёз амалда қўлланмагани тушунтирилган: дастлабки йилларда солиққа тортиладиган фойда бўлмаган ва тўпланган солиқ зарарлари мавжуд бўлган.
Шундай қилиб, Hilton Tashkent меҳмонхонасига эгалик қилувчи компанияга берилган солиқ имтиёзи 2025 йил бошигача амал қилган, аммо ҳужжатларда ҚҚС ва фойда солиғи имтиёзлари бир хил тарзда қўллангани кўрсатилмаган.
Асосий савол очиқ қолмоқда
2019 йилда Hilton меҳмонхонаси ва Конгресс-холл давлатга беғараз берилиши айтилган. 2026 йил октябрида эса унга эгалик қилувчи компания ва бошқа бизнеслар АҚШдаги очиқ компания таркибига ўтгани расмий ҳужжатларда акс этди.
Бу икки ҳолат ўртасидаги боғлиқликни тўлиқ тушуниш учун дастлабки ваъданинг ҳуқуқий мақоми, давлатга бериш шартлари қандай расмийлаштирилгани ва кейинги корпоратив битимларга бу шартлар таъсир қилган-қилмаганини аниқлаш зарур. Очиқланган SEC ҳужжатлари бизнеснинг корпоратив тузилмаси ва акциядорларини кўрсатади, аммо уларнинг ўзи 2019 йилдаги ваъда бажарилмаганини юридик жиҳатдан исботламайди.
Изоҳлар мавжуд емас