Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Ўзбекистонда 2026 йилнинг январь–август ойларида 811,3 минг тонна автомобиль бензини ишлаб чиқарилди. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 4,6 фоиз кўп. Бироқ мамлакатда автомобиллар сони ҳам ортиб бормоқда, шу сабаб ишлаб чиқариш ўсишининг ўзи ички бозор эҳтиёжини тўлиқ қоплаш учун етарли эмас.
Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, ҳисобот даврида дизель ёқилғиси ишлаб чиқариш 834,3 минг тоннани, нефть қазиб олиш 425 минг тоннани, газ конденсати 648,3 минг тоннани ташкил этган. Шунингдек, 24,2 миллиард куб метр табиий газ ва 4,4 миллион тонна кўмир ишлаб чиқарилган.
Автомобиллар кўпаймоқда, бензинга талаб ҳам ўсиши мумкин
Маълумотларимизга кўра, 2025 йил апрель ойи ҳолатида Ўзбекистонда жисмоний шахсларга тегишли автомобиллар сони 4,5 миллионга етган. Уларнинг қарийб 93 фоизини енгил автомобиллар ташкил қилган. Бир йил аввал эса аҳолига тегишли автомобиллар сони 4,02 миллион атрофида бўлган. Бу автопаркнинг ўсиб бораётганини кўрсатади.
Автомобиллар сонининг кўпайиши бензинга талабни ошириши мумкин. Бироқ талабни фақат машиналар сонига қараб ҳисоблаб бўлмайди: транспорт воситаларининг қанча масофа босиши, ёқилғи сарфи, газда ҳаракатланадиган автомобиллар ва электр машиналарининг улуши ҳам муҳим.
2026 йилнинг саккиз ойида ишлаб чиқарилган 811,3 минг тонна бензинни ойлик ўртача ҳажмга айлантирсак, тахминан 101,4 минг тонна натижа келиб чиқади. Шу суръат йил давомида сақланса, йиллик ишлаб чиқариш 1,22 миллион тонна атрофида бўлиши мумкин. Аммо бу прогноз эмас, балки саккиз ойлик натижадан келиб чиққан шартли ҳисоб.
Бензин етарлими?
Мамлакатда ишлаб чиқарилган бензин ҳажмининг ўзи ички талабни қоплаш даражасини аниқлаш учун етарли эмас. Бунинг учун импорт, экспорт, захиралар ва умумий истеъмол кўрсаткичларини ҳам солиштириш керак.
Агар ички ишлаб чиқариш талабдан кам бўлса, етишмаётган қисм импорт орқали қопланади. Бундай вазиятда ташқи бозордаги нархлар, етказиб бериш шартлари ва экспорт чекловлари ички бозорга ҳам таъсир қилиши мумкин.
Ёқилғи нархларидаги ўзгаришлар бу масаланинг яна бир муҳим томони. Аввалроқ биржада дизель ёқилғиси нархи йил бошидан бери 68 фоизгача ошгани ҳақида хабар бергандик. Бу бензин нархи ҳам худди шундай ошганини англатмайди, аммо ёқилғи бозоридаги нарх динамикасини кузатиш муҳимлигини кўрсатади.
Асосий тенденция: ишлаб чиқариш ўсиши талаб ўсишидан ортда қолмаслиги керак
Бензин ишлаб чиқаришнинг 4,6 фоизга ошиши ижобий кўрсаткич. Лекин автопарк ҳам ўсиб бораётган шароитда бу ўсиш бозорни тўлиқ таъминлашга етадими, деган савол очиқ қолмоқда.
Бензин бозоридаги асосий тенденция — маҳаллий ишлаб чиқариш ўсишига қарамай, хориждан ёқилғи олиб келиш ҳажми ҳам ошганини ҳисобга олсак бу бизга реал воқеликни акс эттиради. Маҳаллий оммавий ахборот воситалари Божхона қўмитаси маълумотлари асосида 2026 йилнинг январь–август ойларида бензин импорти 721,5 миллион литрни ташкил этганини ёзганди. Бу 2025 йилнинг шу давридаги 511 миллион литрдан 41,2 фоиз кўп. Импорт учун сарфланган маблағ ҳам 294,3 миллион доллардан 437,4 миллион долларга кўтарилган.
Демак, талаб ҳам ошиб бормоқда. Қарийб беш фоизлик ўсиш чанқоқни бироз муддатга босиши мумкин. Аммо четдан келадиган экспортга боғланиб қолишлик эртага турли хил хавфларни ҳам келтириб чиқариши мумкин.
Мисол учун, Россия 2026 йил августидан 2027 йил январь охиригача бензин экспортига вақтинчалик тақиқни узайтирганди. Ўзбекистон Энергетика вазирлиги эса ҳукуматлараро келишувлар асосидаги етказиб беришлар ушбу чекловга тушмаслигини билдирган. Аммо жаҳонда нарх-наво кескин қимматлашган эди.
Ўзбекистонда бензин ишлаб чиқариш ҳажми 2026 йилнинг январь–август ойларида 4,6 фоизга ошгани ижобий кўрсаткич. Бироқ автомобиллар сонининг кўпайиши, импортнинг ҳам ўсиши ва ишлаб чиқариш ҳажмининг аввалги айрим даврлардан пастлиги бозордаги талаб ва таклиф мувозанатини мунтазам кузатиш зарурлигини кўрсатади.
Изоҳлар мавжуд емас