Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Халқаро жиноий суд (ХЖС) "Толибон" олий етакчиси Ҳайбатулла Охундзода ва бош судья Абдул Ҳаким Ҳаққонийни ҳибсга олишга ордер берди. Расмий баёнотда айтилишича, улар 2021 йил август ойида ҳаракат ҳокимиятга келганидан кейин Афғонистонда содир этилган инсониятга қарши жиноятлар учун жавобгардир.
ХЖСнинг таъкидлашича, Охундзода ва Ҳаққоний қизлар, аёллар ва "Толибон"нинг гендер сиёсатига мос келмайдиганларга нисбатан жинсий қатағонларга буйруқ берган ва рағбатлантирган. Суд қотиллик, қийноқ, зўрлаш, ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш ва ғойиб бўлишни ўз ичига олган тизимли таъқиб ҳақида гап кетаётганини таъкидлаган. Тергов маълумотларига кўра, аёллар таълим олиш, эркин ҳаракатланиш, шахсий ҳаёт дахлсизлиги, виждон эркинлиги ва фикр билдириш ҳуқуқларидан мақсадли равишда маҳрум қилинган. Айблов тахминига кўра, жиноятлар камида 2025 йил январигача давом этган.
Таъкидлаш лозимки, 2025 йилда Тошкент ва Кобул ўртасидаги муносабатлар институционал тус олди. Февраль ойида "Толибон" бош вазири ўринбосари Абдул Ғани Бародар бошчилигидаги делегация Ўзбекистонга келди. Хайратон - Ҳирот темир йўли лойиҳаси, электр энергияси таъминоти, савдо ва логистика йўлаклари муҳокама қилинди. Июнь ойида томонлар тарифларни пасайтириш ва тўсиқларни бартараф этишга қаратилган имтиёзли савдо битимини имзоладилар.
Бундан ташқари, Амударё сув ресурсларини бошқариш бўйича келишувларга эришилди. Кобул ва Тошкент Амударё ҳавзасидаги барча мамлакатларни хавотирга солаётган Қўштепа канали қурилишини ҳам муҳокама қилди.
Июнь ойи бошида Ўзбекистон президентининг махсус вакили Абдулазиз Комилов республика "Толибон" ҳукуматини фақат халқаро ҳамжамият ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти билан биргаликда тан олишини айтганди.
"Вақти келганда, албатта тан оламиз. Лекин биз бу қадамларни халқаро ҳамжамият билан биргаликда ташламоқчимиз", - деди Комилов.
Расмий тан олинмаган бўлса-да, мамлакатлар ўртасидаги иқтисодий алоқалар мустаҳкамланмоқда. Очиқ манбаларга кўра, Ўзбекистоннинг Афғонистон билан йиллик савдо айланмаси аллақачон 850 миллион доллардан ошган ва томонлар яқин йилларда уни 3 миллиардга кўтариш ниятида.
Бундан ташқари, 2025 йил июнь ойида Россия Олий суди 2003 йилда террорчи деб топилган "Толибон" ҳаракати фаолиятига қўйилган тақиқни тўхтатди, июль ойида эса Москва Афғонистон Ислом Амирлигини дунёда биринчи бўлиб тан олди.
Халқаро жиноят суди ҳибсга олиш ордерини мустақил равишда ижро этиш имкониятига эга эмас. Бироқ, мамлакатларнинг суд ишида иштирок этиши уларни бундай қарорларни бажаришга мажбур қилади. "Толибон" БМТ даражасида қонуний ҳукумат сифатида тан олинмагунча, ХЖС ордери амалда қандай оқибатларга олиб келиши мумкинлиги номаълум бўлиб қолмоқда.
Эслатиб ўтамизки, аввалроқ Ўзбекистон БМТнинг "Толибон" сиёсатини танқид қилувчи резолюциясини қўллаб-қувватлаганди.
Изоҳлар мавжуд емас