Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Қонунчилик палатаси "Шаҳарсозлик реновацияси тўғрисида"ги қонун лойиҳасини биринчи ўқишда қабул қилган. У эскирган уй-жойларни ва умуман шаҳарлар қиёфасини қайта қуришга бўлган ёндашувни тубдан ўзгартириши керак.
Ҳужжат ҳудудларни комплекс - меъморий, ижтимоий, экологик ва иқтисодий жиҳатдан ободонлаштириш мақсадида ишлаб чиқилган бўлиб, авария ҳолатидаги ва яшаш учун яроқсиз биноларни замонавий, энергия тежамкор объектларга алмаштирган ҳолда бузишни назарда тутади.
Муҳими, ҳужжат реновация дастурида иштирок этиш ихтиёрийлигини назарда тутади ва мажбурлаш истисно қилинади. Ҳар бир лойиҳа барча ҳуқуқ эгалари билан нотариал тасдиқланган келишув мавжуд бўлган тақдирдагина амалга оширилади.
Шунингдек, ҳужжатда хусусий мулк дахлсизлиги қайд этилган. Қонун суд қарорисиз уй-жойдан маҳрум қилишни тўғридан-тўғри тақиқлайди ва фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кафолатлайди. Низолар юзага келган тақдирда - талқин мулкдор фойдасига бўлади.
Қонун лойиҳасига кўра, компенсациянинг учта шакли бўлиши мумкин:
• реновация қилинган жойда янги уй-жойларни бериш,
• бошқа ҳудуддаги кўчмас мулкни тақдим этиш,
• бозор нархи бўйича пул компенсацияси.
Шу билан бирга, янги уй-жой майдони бўйича кам бўлмаслиги ва яшаш учун тўлиқ тайёр бўлиши керак.
Шаффофликка алоҳида эътибор қаратилган: реновация лойиҳалари махсус электрон платформа, шунингдек, ОАВ сайтлари ва бошқа каналлар орқали жамоатчилик муҳокамасига қўйилади.
Қонун ташаббускорлари мамлакатда уй-жойга бўлган эҳтиёж катта эканини ёдга олишди: агар йилига 145 мингга яқин янги уй-жой зарур бўлса, 2019-2023 йилларда ўртача 60 мингта уй-жой қурилган. Ўтган йили бу кўрсаткични 100 мингга етказишга эришилди, аммо кейинги ўсиш учун қўшимча ер ресурслари керак - шунинг учун реновация қилиш долзарбдир.
Қайд этилишича, қонун лойиҳаси депутатлар ўртасида қизғин муҳокамаларга сабаб бўлган. Аҳоли учун кафолатлардан тортиб компенсация механизмларигача бўлган саволлар кўп эди. Бироқ ҳужжат кўпчилик овоз билан қўллаб-қувватланиб, биринчи ўқишда қабул қилинди. Муҳокама давомида келиб тушган барча таклифлар иккинчи ўқишгача ҳисобга олинади.
Эътиборлиси, қонун йўқлигига қарамай, Тошкентда реновация дастури аллақачон бошланган. Янгиҳаёт туманида "Спутник" мавзеси аҳолиси учун янги уйлар қурилиши ўтган йили бошланган эди. Қурилиш тугаши билан уларни кўчириш режалаштирилмоқда. Шу билан бирга, икки қаватли ёғоч уйлари эскирганига қарамай, кўчиб ўтишга тайёр бўлганлар кам.
Шунингдек, Мирзо Улуғбек туманида ҳам реновация масаласи кўтарилган, унинг аҳолиси ҳам кўчиб ўтишга рози бўлишга шошилмаяпти.
Эслатиб ўтамизки, жорий йилда пойтахтда эскирган мавзеларни таъмирлаш бўйича 65 та лойиҳа бошланади. Лойиҳалар Тошкент шаҳрини 2045 йилгача ривожлантириш бош режасига киритилган. Унда жами 300 дан ортиқ участка мавжуд бўлиб, дастлабки ўзгаришлар 2025-2026 йилларга мўлжалланган.
Изоҳлар мавжуд емас