Ўзбекистон, Тошкент - Batafsil.uz. Мирзо-Улуғбек тумани жиноят ишлари бўйича судида блогер ва тадбиркор Санжар Каримов (Real Sanjik) иши бўйича тўртинчи, энг узоқ давом этган суд мажлиси бўлиб ўтди. 20 апрель куни бўлиб ўтган эшитувларда томонлар версияларнинг “юзма-юз келтирилиши” босқичига ўтдилар. Суд асосий гувоҳ Шаҳзод Рисматовнинг кўрсатмаларини эшитди, у колониядан видеоконференция орқали қатнашди, шунингдек, айбланувчининг ўзи ҳам сўз берди. Асосий баҳс мавзуси яна Олимбоевлар оиласи уйининг тақдири бўлди — бу 150 минг долларга қонуний олди-сотди битими эдими ёки сохта криптобизнес орқали амалга оширилган яширин гаров схемасими?
Олдинги суд мажлисларида нима бўлган эди
Олдинги эшитувларда суд айблов томонининг икки асосий иштирокчисининг позициялари билан танишди. Биринчи мажлис, 10 апрель куни, Шаҳзода Рисматовнинг онаси, боғлиқ иш бўйича 9 йилга ҳукм қилинган Феруза Раҳматуллаева ушбу жараённи айбланувчи томонидан кўп йиллик босим натижаси деб атади. Шу куниёқ можаронинг иқтисодий жиҳатлари ўрганила бошланди.
13 апрель куни бўлиб ўтган иккинчи мажлис Олимбоевлар оиласи тарихи билан боғлиқ бўлди. Оиланинг онаси Шаҳло Олимбоева уйдан маҳрум бўлишга олиб келган схемани батафсил тушунтириб берди. Унинг айтишича, 2024 йил август ойида қизи Жамиляга уйланмоқчи бўлган Шаҳзод Рисматов уларни молиявий муаммоларини ҳал қилиш учун уйни вақтинча гаровга қўйишга кўндирган. Бироқ нотариал идорада гаров шартномаси ўрнига Санжар Каримов номига олди-сотди шартномаси расмийлаштирилган.
Иш материалларига кўра, Каримов уйни 150 минг долларга сотиб олган, яна 70 минг доллар эса Рисматов томонидан икки дона BMW автомашинаси гарови остида олинган. Барча маблағни Рисматов ўзи олиб, кейинчалик Дубайга қочиб кетган, уй эса кейин Каримовнинг жиянига расмийлаштирилган. Ҳимоя томони 240 минг доллар миқдоридаги маблағни суд депозит ҳисоб рақамига компенсация сифатида киритишни таклиф қилганига қарамасдан, жабрланувчи томон бу таклифни рад этди.
"Мен компенсация эмас, ўз уйимда яшашни хоҳлайман", — деди Шаҳло Олимбоева. Санжар Каримов эса ўша пайтда тўлиқ кўрсатма бериш учун вақт сўраб, гапиришдан тийилди.
17 апрель куни бўлиб ўтган учинчи мажлисда суд таҳдидлар билан боғлиқ эпизодни кўриб чиқди. Айбланувчи Феруза Раҳматуллаевага нисбатан ҳақоратлар айтганини тан олди ва суд залининг ўзида очиқча узр сўради, бироқ ўлдириш билан таҳдид қилгани ҳақидаги айбловларни қатъиян рад этди. У ўзининг тажовузкор хулқини Рисматов билан чўзилиб кетган можаро билан изоҳлади ва унинг айтишича, Рисматов унга бошқа шахсларга тегишли автомобилларни гаров сифатида бериб, кейин қочиб кетган.
Ўз навбатида, жабрланувчи томон қўшимча далиллар тақдим этди: Феруза Раҳматуллаева телефон суҳбатларининг аудиоязувларини судга топширди ва уларда психологик босим ҳолатлари акс этганини билдирди. Ҳимоя томони ушбу материалларнинг қонунийлигини шубҳа остига олганига қарамасдан, суд уларни иш материалларига қўшди. Жабрланувчи томоннинг қизи Жамилa Олимбоева ҳам кўрсатма бериб, уй билан боғлиқ битимнинг хронологиясини батафсил тиклади ва унинг куёвининг йўқолиб қолиши билан боғлиқ ҳолатларга ойдинлик киритди.
Тўртинчи суд мажлиси яна бир қатор процессуал ўзгаришлар билан бошланди: иш бўйича давлат айбловчиси яна алмаштирилди, шунингдек, Санжар Каримовнинг адвокатларидан бири ишдан четлатилди. Шунга қарамасдан, жараён иштирокчилари эшитувларни давом эттиришга қарши чиқишмади ва суд янгиланган иш режасини тасдиқлади. Суд залида нотариус ва унинг ёрдамчиси навбат кутаётган бўлса-да, устуворлик асосий гувоҳ — Шаҳзод Рисматовни сўроқ қилишга берилди.
Гувоҳ суд мажлисида масофадан туриб, Бухоро вилоятидаги 1-сонли колониядан видеоконференция орқали иштирок этди, у ерда у 9 йиллик жазосини ўтамоқда.
Рисматов аввал ўз иши бўйича берган кўрсатмаларидан расман воз кечиб, уларни ёлғон деб атади. Унинг таъкидлашича, ўша пайтда у Каримов томонидан юборилган, деб ҳисоблаган адвокат босими остида гапирган. Гувоҳ ҳақиқий деб фақат дастлабки тергов босқичида протоколларга киритилган кўрсатмаларни тан олишни сўради.
"Мени Дубайда ушлаб туришган, шу пайт Тошкентда уйларни олиб қўйишган." Шаҳзода Рисматов кўрсатмаларининг тўлиқ версияси
Шаҳзода Рисматовнинг сўзларига кўра, воқеалар хронологияси 2013 йилда оддий танишувдан бошланган, аммо Санжар Каримов билан яқин муносабатлар фақат 2023 йилда шаклланган. Ўша вақтда Рисматов автомобиллар савдоси билан муваффақиятли шуғулланиб келаётган бўлиб, Каримов унга молиявий ҳамкорлик таклиф қилган. Схема оддий бўлган: Каримов айланма маблағ ажратади, Рисматов эса машиналарни топиб, сотади ва соф фойдани тенг тақсимлашади. Гувоҳнинг айтишича, бир йиллик ҳамкорлик давомида улар ўртасида ишончли, деярли “ака-укадек” муносабатлар шаклланган — улар тез-тез бирга овқатланиб, келажак режаларини муҳокама қилган.
Бурилиш нуқтаси 2024 йил август ойи бошларида юз берган. "Ўзбегим" ресторанида Санжар Каримов Рисматовга йирик лойиҳа — Дубайда криптообменник очишни таклиф қилган. Лойиҳанинг умумий бюджети 600 минг доллар деб баҳоланган бўлиб, ҳар бир томон 300 минг доллардан киритиши керак эди. Кутилаётган ойлик даромад эса ҳар бири учун тахминан 170 минг долларни ташкил этиши айтилган.
Бироқ ўша вақтда Рисматовда бундай маблағ бўлмаган — 15 сентябрь кунига унинг Жамила Олимбоева билан тўйи белгиланган бўлиб, барча маблағлар шу маросим ва автопаркка сарфланган эди. Шунда, гувоҳнинг айтишича, Каримов муқобил вариантни таклиф қилган: "Менинг номимга қимматли нарсани расмийлаштир, мен эса сенинг улушингни ўзим киритаман".
Рисматовнинг онаси Феруза Раҳматуллаева оилавий уйларни гаровга қўйишга қатъий қарши чиққан. Бироқ ҳолат кутилмаган тарзда ўзгарган — лойиҳа ҳақида келин томони ҳам билиб қолган. Рисматовнинг айтишича, Жамиланинг отаси буни ёш оила келажаги учун манфаатли инвестиция деб баҳолаб, уйни вақтинча гаровга қўйишга рози бўлган. Аммо Каримов қўшимча шарт қўйган: битта уй етарли эмас, гаровга яна Рисматовнинг шахсий икки автомобили — BMW M3 ва M5 ҳам қўйилиши керак. Фақат шундан кейингина айбланувчи бизнес учун 280 минг доллар ажратишга рози бўлган.
7 август куни Яккасарай туманидаги нотариал идорада ишнинг барча иштирокчилари йиғилди. Рисматовнинг таъкидлашича, битимнинг расмий қисми фақат формал характерга эга бўлган: нотариус хонасида ҳеч қандай пул топширилмаган, Санжар Каримов эса шахсан келиннинг ота-онасига уйни қайта расмийлаштириш "ишонч учун вақтинчалик чора" эканини ва лойиҳа якунланиши билан мулк дарҳол қайтарилишини ваъда қилган.
"Санжар Каримовнинг ёнида ҳеч қандай пул йўқ эди. Илгари айтилганларнинг барчаси ёлғон эди. Бу ёлғоннинг ҳам сабаблари бор, уларни кейин айтаман", — деди Рисматов.
Нотариусдаги расмий жараёнлар тугагач, асосий воқеалар Санжар Каримовнинг Ц-1 даги офисига кўчган. Шаҳзода Рисматов версиясига кўра, айнан шу ерда маблағларни амалда тақсимлаш босқичи бошланган. Айбланувчи унга 200 минг доллар нақд пул берган, бироқ 240–250 минг доллар миқдорида тилхат ёзишни талаб қилган. Гувоҳ бу фарқни шундай изоҳлади: ҳужжатга нақд пулдан ташқари, Каримовга таъминот сифатида берилган икки дона BMW автомобили қиймати ҳам киритилган.
Қолган 80 минг доллар ҳақидаги саволга, Каримов гўёки "кўчадан йиғиб келиши" учун бир неча кун кераклигини, шахсий захиралари тугаганини айтган.
Рисматовнинг сўзларига кўра, молиявий ҳаракатлар шу билан тугамаган. Тилхат расмийлаштирилиши биланоқ Каримов унга барча нақд пулни зудлик билан воситачи — Иброҳим Моллановга топширишни буюрган.
Айтиш жоизки, Иброҳимнинг исми аввалги суд мажлисларида ҳам бир неча бор тилга олинган. Илгари гувоҳнинг келини Жамила Олимбоева ўз кўрсатмаларида бу ҳолатни батафсил тасвирлаб, пулларнинг асл топширилиши нотариусда эмас, балки кейинроқ "Россия" меҳмонхонаси атрофида амалга оширилганини айтган эди. Шу шахснинг роли ҳақида Рисматовнинг онаси Феруза Раҳматуллаева ҳам ўз чиқишида қайд этган.
Гувоҳ нақд пулни ташиш шароитларига ҳам алоҳида эътибор қаратди. Унинг айтишича, Каримов бундай катта маблағни шеригига мустақил ташишга ишонмаган. Назорат учун Рисматовга айбланувчининг шахсий ҳайдовчиси (ёки қўриқчиси) — Шаҳзод бириктирилган ва у қора рангли Kia K8 автомобилида бўлган. Айнан шу машинада гувоҳ "Ойбек" метро бекати атрофидаги учрашув жойига — Молланов ҳузурига олиб борилган. Шу тариқа, пуллар воситачига топширилгунига қадар Каримов томонининг доимий назорати остида бўлган.
Бироқ, Рисматовнинг таъкидлашича, маблағ йиғиш фақат дастлабки 200 минг доллар билан чекланмаган. Ўша куниёқ яна тахминан 100 минг доллар топиш зарурати пайдо бўлган. Гувоҳ Каримов уни Азиз Азимов ҳузурига юборганини, у ердан офисда яна 50 минг доллар олганини айтди. Қолган тахминан 30 минг долларни танишларидан қарзга олиб, уларни ҳам Моллановга топширган. Гувоҳ баҳосига кўра, ўша даврда воситачига жами 300–320 минг доллар атрофида маблағ берилган.
Иброҳим Моллановга пул топширилгандан сўнг вазият кескин ўзгара бошлади. Рисматовнинг айтишича, Санжар Каримов амалда тўғридан-тўғри алоқага чиқмай қўйган. У қўнғироқлар ва Telegram хабарларига жавоб бермаган, тез орада эса умуман "йўқолиб қолган" — гап-сўзларга кўра, АҚШга учиб кетган.
Воситачи Иброҳим эса гувоҳни турли ваъдалар билан алдаб юрган. У ҳар сафар пулларни Амирликларга ўтказиш учун янги саналарни айтган: аввал 15 август, кейин 19, сўнг 25 август. Рисматов таъкидлашича, у келин томони оиласи олдида жуда ноқулай аҳволда қолган, чунки уларга пул сентябрь бошида фойдаси билан қайтарилишини ваъда қилган эди.
Август ойининг ўрталарида Рисматов шахсий ишлари билан Қозоғистонда бўлган (таниши Сайдолимга тегишли Mercedes-Benz W210 автомобилини таъмирлаш билан шуғулланган). Шу пайт у билан кутилмаганда Азиз Азимов (Каримовнинг ишончли шахси) боғланган. У пул масаласи "ҳозир-ҳозир ҳал бўлишини" айтиб, Рисматовни SWIFT орқали пул ўтказмасини шахсан қабул қилиш учун зудлик билан Дубайга учиб боришга чақирган.
Рисматов Олмаотада машинани қолдириб, охирги пулига — 1,2 минг долларга авиачипта олиб, БААга учиб кетган. Дубайда уни Азиз Азимов, Алмас Хамдуллаев ва яна бир Бекзод исмли шахс кутиб олган. Гувоҳнинг айтишича, у ҳеч қандай шубҳа қилмаган, чунки Азимовни бир йилга яқин вақтдан бери автомобиллар бўйича ҳамкорлик орқали таниган.
Рисматовнинг сўзларига кўра, ундан дарҳол паспортини олиб қўйишган — гўёки банк операциялари учун зарур бўлган ID-карта расмийлаштириш баҳонасида. У мажбурий кутув ҳолатида бўлган вақтда, кейинчалик маълум бўлишича, Азимов яширинча Каримовга фотоҳисоботлар юбориб турган ва уларга: «Шаҳзод бизда, у назоратда», деб ёзган. Айбланувчи гўё бу хабарларни кейин ўзи гувоҳга кўрсатган.
Дубайда бўлган пайтда Рисматов Азимовдан янги таклиф олган: гўёки “бизнес ҳажмини 1 миллион долларгача ошириш” учун яна икки уйни гаровга қўйиш керак. Азимов Шаҳзодни онаси — Феруза Раҳматуллаевани кўндириб, уйларни Тоҳир исмли шахс номига расмийлаштиришга ундаган.
Оилани ишонтириш учун Азимов Рисматовга 235 минг долларлик банк чекини юборган. Чек инглиз тилида тузилган бўлиб, гўё Дубайдаги шахсий ҳисоб рақамига пул ўтказилганини тасдиқловчи расмий ҳужжатга ўхшаган. Ўғлининг гапларига ва ҳужжатга ишонган ҳолда, Рисматовнинг онаси Тошкентда нотариус орқали ҳужжатларга имзо чеккан. Бироқ, гувоҳ таъкидлашича, чек қалбаки бўлган — Дубайдаги ҳисоб рақамига ҳеч қандай пул келиб тушмаган.
Рисматов паспортисиз Дубайда ушлаб турилган пайтда, у Олмаотада қолдирган Mercedes автомобили яширинча Тошкентга олиб келинган. Гувоҳнинг айтишича, Азимов одамлари машинани жарима майдонидан олиб, Ўзбекистонга ҳайдаб келган ва тез орада бошқа давлат рақамлари билан йўлларда кўринган. Кейинчалик автомобил эгаси Сайдолим Рисматов устидан ариза берган, бу эса гувоҳга нисбатан яна бир босим воситаси бўлган.
Сўзини якунлар экан, Рисматов жуда жиддий баёнот берди — у тергов босқичида берган аввалги кўрсатмалари, яъни амалда Санжар Каримовни оқлаб чиққан гаплари қаттиқ психологик босим остида берилган ва ёлғон ҳисобланади.
Гувоҳнинг сўзларига кўра, манипуляциялар схемаси у ҳибсда бўлган пайтда ҳам давом этган. Рисматов таъкидлашича, айбланувчи унга тергов ҳибсхонасига ўз адвокатини юборган ва у амалда терговга “керакли” бўлган ибораларни диктовка қилган.
"Менга шундай ваъда беришди: агар кўрсатмаларимда Санжарни "оқласам", мени тез орада қамоқдан чиқаришади, уйлар эса эгаларига қайтарилади. Адвокат очиқдан-очиқ таҳдид қилди: "Сен ҳали кўчага чиқасан, онанг ва яқинларинг ҳақида ўйла". Менга ягона ўғил эканим ва оиламга ғамхўрлик қилишим кераклиги билан босим ўтказишди", — деди Рисматов колониядан видеоалоқа орқали чиқиш қилиб.
Гувоҳ таъкидлашича, у бу келишувга фақат онасининг ва келин томони оиласининг мол-мулкини сақлаб қолиш учун рози бўлган. Бироқ уйларни қайтариш ҳақидаги ваъдалар навбатдаги алдаш эканини тушунгач, у судга барча ҳақиқатни очиқ айтишга қарор қилган. Рисматовнинг фикрича, "тўғри" кўрсатмалар унга яқинларини қутқариш йўли сифатида тақдим этилган, аслида эса жиноятни яшириш воситаси бўлган.
Рисматовни сўроқ қилиш
Асосий кўрсатмалар тугагач, суд мажлиси ўзаро (перекрёст) сўроқ босқичига ўтди. Давлат айбловчиси ва адвокатларнинг кескин саволларига жавоб берар экан, гувоҳ ишнинг "соя томони"ни очиб берди — далилларни яшириш ва терговни нотўғри йўналишга буришга уринишлар ҳақида сўзлаб берди.
Сунъий интеллект орқали манипуляция
Сўроқ жараёнидаги энг резонанс ҳолатлардан бири — ҳимоя томонининг асосий далилларни нейротехнологиялар ёрдамида заифлаштиришга урингани ҳақидаги маълумот бўлди. Гап ижтимоий тармоқларда кенг тарқалган ва Олимбоевлар оиласининг фуқаролик даъвосида асосий далил сифатида келтирилган, Санжар Каримов овози тушган аудиоязувлар ҳақида бормоқда.
Рисматовнинг айтишича, ҳимоя томони бу ёзувларни "дипфейк" деб эълон қилишга уринган. Ҳатто вазият абсурд даражагача борган — фуқаролик судида Каримов манфаатларини ҳимоя қилган адвокат Шаҳзод гўёки аудиоязувлар учун "айбни" ўз зиммасига олган. Даъвони рад эттириш мақсадида у Рисматовнинг онасига аудиодаги овоз айбланувчиники эмас, балки ўзига тегишли эканини айтган.
Гувоҳнинг таъкидлашича, адвокат аудио сунъий интеллект ёрдамида яратилганини, гўёки унинг нутқи синтез қилиниб, Каримовга хос тембр ва интонация берилганини исботлашга уринган. Бу манипуляция ўз самарасини берган — уйни қайтариш бўйича фуқаролик даъвоси айнан далилларнинг ҳақиқийлигига нисбатан шубҳалар туфайли рад этилган ва бу ҳолат замонавий "технологик фокуслар" билан изоҳланган.
"Паспортсиз эркинлик" ва молиявий тузоқлар
Адвокатлар саволларига жавоб бериш жараёнида Шаҳзод Рисматов БААда бўлган даврига ҳам аниқлик киритди. У узоқ вақт ўзини гаровда деб ҳис қилмаганини тан олди, чунки у ҳақиқатан ҳам Каримов ва унинг атрофидагилар билан қўшма бизнес бошланишига ишонган.
Унинг паспорти 15 кун давомида банк ID-картасини расмийлаштириш баҳонасида ушлаб турилган. Кейинчалик гувоҳ маълум қилдики, Дубайда бундай жараён учун ҳужжатнинг асл нусхаси талаб этилмайди — фақат фотосурат етарли. У суд эътиборини муҳим жиҳатга қаратди: паспорт унга айнан Тошкентда онасининг уйлари Тоҳир исмли шахс номига қайта расмийлаштирилиб бўлинган пайтда қайтарилган. Шу заҳоти маълум бўлишича, оилага тақдим этилган 235 минг долларлик SWIFT чеки қалбаки бўлган ва кўчмас мулк учун ҳеч қандай ҳақиқий тўлов амалга оширилмаган.
Инвестиция ёки эски қарз?
Ҳимоя томони Рисматов версиясини изчил равишда шубҳа остига қўйиб, айбланувчи ҳаракатларида мантиқ йўқлигини таъкидлади. Адвокатларнинг асосий далили шундан иборат эди: агар Рисматовда бошидан капитал бўлмаган бўлса, нега Каримов бир вақтнинг ўзида ўз улушини ҳам, шеригининг улушини ҳам қўшиб, 600 минг доллар сармоя киритиши ва шу билан бирга схемани уйларни гаровга қўйиш орқали мураккаблаштириши керак?
Перекрёст сўроқ давомида ҳимоя томони пул ўтказмалари фақат гувоҳнинг шахсий мажбуриятлари билан боғлиқ бўлганини исботлашга уринди. Улар Шаҳзод Рисматовнинг Иброҳим Молланов олдида олдиндан қарзи борлигини алоҳида таъкидлашди.
Рисматов бу ҳолатни инкор этмади ва ўз қарзлари тузилишини батафсил тушунтирди:
"Мен Иброҳимга тахминан 70–85 минг доллар қарз эдим, лекин бу қарзни қисм-қисм қилиб — ҳар ой 25 минг доллардан тўлаб келаётган эдим. Уни тўлиқ ёпиш муддати сентябрь–октябрь ойларига тўғри келарди", — деди у.
Сўроқнинг асосий нуқталаридан бири "Ойбек" метро бекати атрофида топширилган катта сумма (тахминан 300 минг доллар) мақсади ҳақидаги савол бўлди. Ҳимоя томони бу маблағлар айнан ўша қарзни муддатидан олдин тўлаш учун берилганини илгари сурди. Бироқ Рисматов бу версияни қатъиян рад этди ва воситачи айбланувчи кўрсатмаси билан ҳаракат қилганини таъкидлади:
"Иброҳим бу пулларни аниқ мақсад билан олди: ўтказиш учун, Дубайга юбориш учун. Буни унга Санжар Каримов буюрган. Бу маблағлар менинг қарзимни ёпишга кетади, деган гап умуман бўлмаган".
Гувоҳ таъкидлашича, ўша пайтда Молланов Тошкентда Каримовнинг ишончли вакили сифатида ҳаракат қилган. Рисматов фикрича, ҳимоя томони унинг аввалги тахминан 80 минг долларлик қарзини атайлаб кўтариб, анча катта — 300 минг долларлик маблағнинг йўқолишини оқлашга уринмоқда. Унинг таъкидлашича, шахсий ҳисоб-китоблар ва Каримов одамлари назорати остида ўтган “инвестиция” пули икки мутлақо алоҳида молиявий оқим бўлган.
Иброҳимга топширилган маблағлар тақдири билан қизиққан-қизиқмагани ҳақидаги саволга жавоб берар экан, Рисматов вазиятнинг қай даражада ёмонлашганини англаган паллани тасвирлаб берди. Дубайдаги бизнес бошланмаслиги аён бўлгач, у Моллановдан ҳисобот талаб қилган. Воситачининг жавоби қисқа бўлган — муаммолар юзага келган ва барча маблағ "номаълум муддатга музлатилган". Шу билан бирга, Молланов бир томонлама тарзда ўша пуллардан Рисматовнинг эски қарзини ушлаб қолган ва уни ҳаракат қилиш имкониятидан маҳрум этган.
Шундан сўнг алоқа узилган, ваъда қилинган дивидендлар ўрнига эса оила қалбаки банк чеклари ва уйларни бўшатиш бўйича суд даъволарига дуч келган.
Протоколлар чиқиндилар қутисида ва оилага таҳдидлар
Сўроқ жараёнида ҳимоя томони адвокатлари Шаҳзод Рисматовнинг илк кўрсатмалари босим остида берилгани ҳақидаги баёнотини шубҳа остига қўйишга уринди. Бироқ аниқлаштирувчи саволлар давомида гувоҳ нафақат ўз гапларини тасдиқлади, балки Мирзо-Улуғбек тумани ички ишлар бўлимида тергов қандай олиб борилгани ҳақида янги ва шокли тафсилотларни ҳам очиб берди.
Терговчининг иш услублари ҳақида гапирар экан, Рисматов иш қандай муҳитда олиб борилганини тасвирлади. Унинг айтишича, Санжар Каримов сўроққа чақирувларни инкор этган пайтда, дастлаб терговчи қаттиқ позицияда бўлган. Аммо тергов бўлими раҳбарияти аралашганидан сўнг вазият кескин ўзгариб, айбланувчи фойдасига ҳал бўла бошлаган.
Сўроқнинг энг кескин нуқтаси — далилларнинг бевосита терговчи кабинети ичида йўқ қилингани ҳақидаги баёнот бўлди:
"Бир гувоҳ ҳаққоний кўрсатма бераётганида, терговчи менинг кўз ўнгимда ўша қоғозни ғижимлаб, чиқиндилар қутисига ташлади. У гувоҳга очиқча таҳдид қилди: “Агар шундай кўрсатма берсанг, ҳозир қамайман”. Шундан кейин гувоҳ ўз версиясини тўлиқ ўзгартиришга мажбур бўлди", — деди Рисматов.
Адвокатлар Рисматовга айнан қандай таҳдидлар қилинганини ҳам аниқлаштирди. Гувоҳнинг айтишича, унга терговчи ва Каримов томони вакиллари томонидан мувофиқлаштирилган босим ўтказилган:
"Менга очиқ айтишди: "Биз сенинг онангни аллақачон қамадик. Агар бизга керакли кўрсатмаларни бермасанг, у чиқмайди". Бутун оиламга таҳдид қилишди. Шунинг учун узоқ вақт уларнинг адвокатлари диктовкаси бўйича гапиришга мажбур бўлдим — бу яқинларим хавфсизлигининг "нархи" эди", — дея таъкидлади Рисматов.
Келиннинг уйи ва "янги-эски" қарзлар
Суд муҳокамасининг энг оғир эпизодларидан бири — Жамила Олимбоева, яъни Рисматовнинг келини уйи билан боғлиқ воқеа бўлди. Гувоҳ шахсий муносабатлар ва келажак режалари қандай қилиб молиявий тузоққа айланганини батафсил тушунтирди. У келин оиласи олдида гўёки кафолатчи сифатида чиқиб, уй фақат қисқа муддатга — "бир неча ҳафтага" гаров сифатида керак бўлишини айтган.
Бироқ нотариус кабинетига келганда вазият тубдан ўзгарган. Рисматовнинг сўзларига кўра, вақтинчалик гаров ўрнига Санжар Каримов тўлиқ олди-сотди шартномасини расмийлаштиришни талаб қилган. Бу ўзгаришни у “бизнес стандартлари” ва хорижий ҳамкорлар олдида жиддийликни исботлаш зарурати билан изоҳлаган.
"Ўша пайтда биз унда хавф эмас, балки муваффақиятли тадбиркор, ишончли лидерни кўрган эдик. Биз нотариусга тўлиқ ишонч билан борган эдик, кейинчалик эса бу ҳужжатлар бизни кўчада қолдиришини ҳатто тасаввур ҳам қилмаганмиз", — деди гувоҳ.
Суднинг онасининг позицияси ҳақидаги саволига Рисматов тўғридан-тўғри жавоб берди: у крипторынокни тушунмаган бўлса-да, хавфни интуитив равишда ҳис қилган. Унинг "бу ишларга аралашма" деган огоҳлантиришлари кейинчалик ҳақиқатга айланган, аммо ўша пайтда катта бизнес умидлари фонида бу эҳтиёткорлик ортиқча пессимизм сифатида қабул қилинган.
Ҳимоя томони ўз стратегиясини Рисматов шахсини дискредитация қилишга қаратди ва 21 ноябрдаги ҳукмни унинг эски қарзлари билан боғлади. Адвокатлар фикрича, бу ҳолат гувоҳнинг молиявий ночорлигини кўрсатади. Бироқ Рисматов бу воқеаларга мутлақо бошқача изоҳ берди.
Унинг таъкидлашича, йиллар давомида суд муҳокамасига сабаб бўлмаган аввалги қарзлар айнан Каримов билан можаро авжига чиққан пайтда сунъий равишда "жонлантирилган". Гувоҳнинг айтишича, айбланувчи шахсан аввалги кредиторларни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга мурожаат қилишга ундаган. Мақсад эса аниқ бўлган — асосий рақиб атрофида "доимий қарздор" имижини яратиш ва унинг кўрсатмаларига бўлган ишончни пасайтириш, амалда уни суддаги таъсирчан овоздан маҳрум қилиш.
Изоҳлар мавжуд емас